HomepageThai thesesOnline KnowledgesSTKS BlogSTKS WikiS&T NewsContact STKS
หน้าหลัก arrow คลังความรู้ออนไลน์ arrow Dublin Core arrow ดับลินคอร์เมทาดาทาฉบับ 1.1 ภาษาไทย

ดับลินคอร์เมทาดาทาฉบับ 1.1 ภาษาไทย พิมพ์ อีเมล์
เขียนโดย Boonlert Aroonpiboon   
ดับลินคอร์เมทาดาทาฉบับ 1.1 ภาษาไทย
แปลโดย ประดิษฐา ศิริพันธ์ 2544-08-07

ประกาศวันที่ 1999-07-02
ตัวระบุ  
สำหรับใช้แทนดับลินคอร์เมทาดาทาฉบับ 1.0 1998-09
ฉบับล่าสุดhttp://dublincore.org/documents/dces/
ภาษาอื่นๆhttp://dublincore.org/resources/translations/
สถานภาพเอกสารนี้เป็นข้อเสนอของโครงการริเริ่มดับลินคอร์เมทาดาทา
ลักษณะดับลินคอร์ เมทาดาทาฉบับ 1.1 ใช้แทนดับลินคอร์ เมทาดาทาฉบับ 1.0 
ข้อความในเอกสารนี้ ใช้อ้างอิงในการประชุมเชิงปฏิบัติการ รายงาน เอกสาร  โครงการ และกิจกรรมต่างๆที่คณะทำงานดับลินคอร์พัฒนาขึ้น

 

คำอธิบายศัพท์

attributeลักษณะประจำ
Dublin Core Metadata Element Setชุดหน่วยข้อมูลย่อยของดับลินคอร์เมทาดาทา
Element หน่วยข้อมูลย่อย (คำแปล ศสท.สำหรับดับลินคอร์)
ส่วนย่อย (คำแปลราชบัณฑิต)
Identifierตัวระบุ (คำแปลราชบัณฑิต)

อ้างอิง ศัพท์บัญญัติราชบัณฑิตสถาน  http://gdir.gits.net.th/ /

 

บทนำ
เอกสารฉบับนี้ เป็นบทสรุปจากการปรับปรุงแก้ไขคำจำกัดความเดิมของชุดหน่วยข้อมูลย่อยดับลินคอร์
เมทาดาทา(REF2413) ใช้ชื่อเป็นทางการว่า ดับลินคอร์เมทาดาทาฉบับ 1.1
การกำหนดคำจำกัดความเป็นไปตามมาตรฐานที่องค์กรด้านเมทาดาทาอื่นๆใช้อ้างอิง เมื่อกล่าวถึงหน่วยข้อมูลย่อยเมทาดาทาเพื่อให้การใช้คำศัพท์ของคณะทำงานดับลินคอร์เป็นแบบแผนสากล
ทุกวงการสามารถสื่อความหมายถูกต้องชัดเจนและเข้าใจตรงกัน

หน่วยข้อมูลย่อยดับลินคอร์ทุกหน่วย กำหนดความหมายตามมาตรฐาน ISO/IEC 11179 ได้แก่

• ชื่อ Name - การกำหนดคำสำหรับเรียกชื่อหน่วยข้อมูลย่อย
• ตัวระบุ Identifier- ตัวระบุกำหนดเฉพาะสำหรับหน่วยข้อมูลย่อย
• ฉบับ Version- ฉบับของหน่วยข้อมูลย่อย
• หน่วยงานที่จดทะเบียน Registration Authority - หน่วยงานที่จดทะเบียนหน่วยข้อมูลย่อย
• ภาษา Language - ภาษาที่หน่วยข้อมูลย่อยระบุในการใช้งาน
• คำจำกัดความ Definition - คำอธิบายแนวความคิด ลักษณะเนื้อหาของหน่วยข้อมูลย่อย
• ข้อบังคับ Obligation - ข้อบังคับสำหรับแต่ละหน่วยข้อมูลย่อยว่าต้องมีข้อมูลหรือไม่
• ประเภทข้อมูล Datatype - ประเภทของข้อมูลที่บันทึกในหน่วยข้อมูลย่อย
 จำนวนซ้ำสูงสุด Maximum occurrence - การจำกัดจำนวนว่ามีหน่วยข้อมูลย่อยซ้ำได้กี่ครั้ง
• ข้อคิดเห็น Comment - ข้อคิดเห็นเกี่ยวกับการใช้หน่วยข้อมูลย่อย

หน่วยข้อมูลย่อยดับลินคอร์ ที่ใช้อยู่และเป็นไปตามมาตรฐาน ISO/IEC 11179 6 รายการ ได้แก่

 ฉบับ Version:  1.1
 หน่วยงานที่จดทะเบียน Registration Authority: Dublin Core Metadata Initiative
 ภาษา Language:  en
 ข้อบังคับ Obligation:  เลือกได้ Optional
 ประเภทข้อมูล Datatype:   สายอักขระ Character String
 จำนวนซ้ำสูงสุด Maximum Occurrence: ไม่จำกัด Unlimited

 

หน่วยข้อมูลย่อย: ชื่อเรื่อง TITLE
ชื่อ                   ชื่อเรื่อง

ตัวระบุ

ชื่อเรื่อง
คำจำกัดความชื่อของทรัพยากรสารสนเทศ
ข้อคิดเห็นโดยทั่วไปให้ใช้ชื่อเรื่องที่รู้จักอย่างแพร่หลาย

 

หน่วยข้อมูลย่อย: เจ้าของงาน CREATOR  

ชื่อเจ้าของงาน
ตัวระบุเจ้าของงาน
คำจำกัดความ ผู้ที่สร้างสรรค์เนื้อหาของทรัพยากรสารสนเทศ
ข้อคิดเห็นตัวอย่าง เจ้าของงานหมายถึงบุคคล หน่วยงาน หน่วยบริการ
โดยทั่วไปชื่อเจ้าของงานควรใช้ชื่อบุคคลหรือหน่วยงานที่สร้างสรรค์ผลงาน

 

หน่วยข้อมูลย่อย: หัวเรื่อง และ คำสำคัญ   SUBJECT and KEYWORDS

ชื่อหัวเรื่อง หรือ คำสำคัญ
ตัวระบุหัวเรื่อง
คำจำกัดความหัวข้อ ที่อธิบายเรื่องและเนื้อหาของทรัพยากรสารสนเทศ
ข้อคิดเห็นโดยทั่วไปใช้คำสำคัญสำหรับแสดงหัวเรื่อง วลีสำคัญ และรหัสหมวดวิชาที่อธิบาย
เนื้อหาของทรัพยากรสารสนเทศ ข้อแนะนำวิธีปฏิบัติที่ดีทีสุดคือเลือกใช้ศัพท์ควบคุม
หรือระบบจัดหมู่ที่เป็นทางการ

 

หน่วยข้อมูลย่อย: ลักษณะ DESCRIPTION

ชื่อลักษณะ
ตัวระบุลักษณะ
คำจำกัดความรายละเอียดเนื้อหาของสารสนเทศ
ข้อคิดเห็นลักษณะอาจหมายถึง บทคัดย่อ สารบัญ การอ้างอิงภาพประกอบเนื้อหา
หรือการบรรยายให้ทราบเนื้อหา

 

หน่วยข้อมูลย่อย: สำนักพิมพ์  PUBLISHER

ชื่อสำนักพิมพ์
ตัวระบุสำนักพิมพ์
คำจำกัดความหน่วยงานที่ผลิตสารสนเทศ
ข้อคิดเห็นตัวอย่าง สำนักพิมพ์ หมายถึง บุคคล หน่วยงาน หน่วยบริการ
โดยทั่วไปชื่อสำนักพิมพ์ควรใช้ชื่อบุคคลหรือหน่วยงานที่ผลิตผลงาน

 

หน่วยข้อมูลย่อย: ผู้ร่วมงาน CONTRIBUTOR

ชื่อผู้ร่วมงาน
ตัวระบุผู้ร่วมงาน
คำจำกัดความบุคคลหรือหน่วยงานที่มีส่วนร่วมสร้างเนื้อหาของผลงาน
ข้อคิดเห็นโดยทั่วไปชื่อผู้ร่วมงานควรใช้ชื่อบุคคลหรือหน่วยงานที่ร่วมผลิตผลงาน

 

หน่วยข้อมูลย่อย: ปี DATE

ชื่อปี
ตัวระบุปี
คำจำกัดความปีที่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ในวงจรชีวิตของทรัพยากรสารสนเทศ
ข้อคิดเห็นโดยทั่วไป ปีจะสัมพันธ์กับการสร้างสรรค์และเผยแพร่ทรัพยากรสารสนเทศ
ข้อแนะนำวิธีปฏิบัติที่ดีที่สุด คือเขียนตามแบบแผน ISO 8601 
และตามแบบ ปี-เดือน-วัน YYYY-MM-DD

 

หน่วยข้อมูลย่อย: ประเภท TYPE

ชื่อประเภททรัพยากร
ตัวระบุประเภท
คำจำกัดความธรรมชาติหรือชนิดของเนื้อหาของทรัพยากรสารสนเทศ
ข้อคิดเห็นประเภทหมายถึงคำที่อธิบายหมวดวิชา ภาระหน้าที่ ชนิด หรือ ลำดับชั้น 
ข้อเสนอวิธีปฏิบัติที่ดีที่สุด คือให้เลือกใช้ศัพท์ควบคุม ตัวอย่าง เช่น
รายการที่ระบุในคู่มือปฏิบัติสำหรับดับลินคอร์ฉบับร่าง ส่วนการอธิบายลักษณะรูปร่างของทรัพยากรสารสนเทศให้ใช้ส่วนคำย่อย รูปแบบ

 

หน่วยข้อมูลย่อย: รูปแบบ FORMAT

ชื่อรูปแบบ
ตัวระบุรูปแบบ
คำจำกัดความการอธิบายลักษณะรูปร่างของทรัพยากรสารสนเทศเชิงกายภาพและดิจิทัล
ข้อคิดเห็นโดยทั่วไป รูปแบบอาจรวมประเภทของสื่อหรือมิติของทรัพยากร  รูปแบบ
อาจใช้บอกว่าเป็นซอฟต์แวร์หรืออุปกรณ์ที่ต้องใช้ในการแสดงผลหรือเพื่อปฏิบัติการ

 

หน่วยข้อมูลย่อย: รหัส IDENTIFIER

ชื่อรหัสทรัพยากรสารสนเทศ
ตัวระบุรหัส
คำจำกัดความการอ้างอิงถึงทรัพยากรสารสนเทศในรูปแบบปัจจุบัน
ข้อคิดเห็นข้อเสนอวิธีปฏิบัติที่ดีที่สุด คือให้ระบุทรัพยากรโดยใช้สายอักขระหรือตัวเลข
ตามแบบแผนการกำหนดรหัสประจำตัว ตัวอย่าง ระบบรหัสเลขประจำตัว
เช่น URI,URL, DOI, ISBN

 

หน่วยข้อมูลย่อย: SOURCE ต้นฉบับ

ชื่อต้นฉบับ
ตัวระบุต้นฉบับ
คำจำกัดความการอ้างอิงถึงที่มาของทรัพยากรสารสนเทศ
ข้อคิดเห็นทรัพยากรสารสนเทศฉบับปัจจุบันอาจดัดแปลงบางส่วนหรือทั้งเรื่อง
ข้อเสนอวิธีปฏิบัติที่ดีที่สุด คือให้ระบุทรัพยากรโดยใช้สายอักขระหรือตัวเลข
ตามแบบแผนการกำหนดรหัสประจำตัว

 

หน่วยข้อมูลย่อย: LANGUAGE ภาษา

ชื่อภาษา
ตัวระบุภาษา
คำจำกัดความภาษาที่ใช้ในการเรียบเรียงสารสนเทศ
ข้อคิดเห็นข้อเสนอวิธีปฏิบัติที่ดีที่สุดสำหรับข้อความในส่วนคำย่อย ภาษาใช้ตามแบบ
RFC 1766 คือใช้รหัสพยัญชนะ 2 ตัวอักษร (ISO 639) ตามด้วยรหัสประเทศ
2 ตัวอักษร (ISO 3166) ตัวอย่าง 'en-uk' สำหรับภาษาอังกฤษที่ใช้ในประเทศอังกฤษ

 

หน่วยข้อมูลย่อย: เรื่องที่เกี่ยวข้อง RELATION

ชื่อเรื่องที่เกี่ยวข้อง
ตัวระบุเรื่องที่เกี่ยวข้อง
คำจำกัดความการอ้างอิงถึงทรัพยากรสารสนเทศที่เกี่ยวข้อง
ข้อคิดเห็นข้อเสนอวิธีปฏิบัติที่ดีที่สุดคือ ให้อ้างอิงทรัพยากรโดยใช้สายอักขระหรือตัวเลข ตามแบบแผนการกำหนดรหัสประจำตัว

 

หน่วยข้อมูลย่อย: COVERAGE ขอบเขต

ชื่อขอบเขต
ตัวระบุขอบเขต
คำจำกัดความระยะเวลาหรือขอบเขตเนื้อหาของทรัพยากรสารสนเทศ
ข้อคิดเห็นโดยทั่วไปขอบเขตหมายถึง สถานที่ ที่ตั้ง ชื่อภูมิศาสตร์ ช่วงเวลา วันที่ ขอบเขตอำนาจการบริหารการปกครอง ข้อเสนอวิธีปฏิบัติที่ดีที่สุดคือการเลือกใช้ศัพท์บังคับ เช่น อรรถาภิธาน อักขรานุกรมภูมิศาสตร์ ประกาศราชบัณฑิตยสถานว่าด้วยการถอดอักษรไทยเป็นโรมัน และการสะกดชื่อภูมิศาสตร์ และให้เขียนชื่อสถานที่ระยะเวลาเป็นคำบรรยายแทนตัวเลข

 

หน่วยข้อมูลย่อย: สิทธิ RIGHT MANAGEMENT

ชื่อสิทธิ
ตัวระบุสิทธิ
คำจำกัดความข้อมูลเกี่ยวกับเจ้าของสิทธิในทรัพยากรสารสนเทศ
ข้อคิดเห็นโดยทั่วไป หน่วยข้อมูลย่อย  สิทธิ จะแสดงในรูปข้อความประกาศว่าด้วยการจัดการสิทธิในทรัพยากรสารสนเทศ หรืออ้างอิงถึงหน่วยที่บริการสารสนเทศ ข้อมูลเกี่ยวกับสิทธิรวมถึงสิทธิของทรพย์สินทางปัญญา ลิขสิทธิ์ และสิทธิในทรัพย์สินอื่นๆ ถ้าไม่มีข้อความประกาศในส่วนคำย่อย สิทธิ หมายความว่าไม่สามารถสรุปสถานะหรือสิทธิความเป็นเจ้าของทรัพยากรสารสนเทศเรื่องนั้นๆ

 

ตัวขยายดับลินคอร์  ภาษาไทย (DC Qualifiers)
แปลโดย ประดิษฐา ศิริพันธ์  2544-08-08

ชื่อเรื่อง ตัวขยายดับลินคอร์
ประกาศวันที่ 2000-07-11
ตัวระบุ http://dublincore.org/documents/2000/07/11/decmes-qualifiers/
สำหรับใช้แทน ไม่มี
แทนโดย ไม่มี
ฉบับล่าสุดhttp://dublincore.org/documents/dcmes-qualifiers/
ฉบับแปลhttp://dublincore.org/resources/translations/
สถานภาพเอกสารนี้เป็นข้อเสนอของโครงการริเริ่มดับลินคอร์เมตะดาต้า
ลักษณะ เอกสารนี้อธิบายวิธีปฏิบัติสำหรับคำขยายดับลินคอร์ 2 ประเภท และให้รายชื่อตัวอย่างตัวขยายที่คณะกรรมการว่าด้วยการใช้ดับลินคอร์เห็นชอบ


คำอธิบายศัพท์

attributeลักษณะประจำ
qualifier ตัวขยาย (คำแปล ศสท. สำหรับดับลินคอร์)
Identifierตัวระบุ (คำแปลราชบัณฑิต)
instanceตัวอย่าง
อ้างอิง ศัพท์ราชบัณฑิตยสถาน http://www.royin.go.th

 


บทนำ
        เอกสารฉบับนี้นำเสนอผลจากการพัฒนาตัวขยาย เพื่อใช้สำหรับการชุดหน่วยข้อมูลย่อยของดับลินคอร์เมตะดาต้า คณะทำงานเฉพาะเรื่องหน่วยข้อมูลย่อยของโครงการริเริ่มดับลินคอร์เมตะดาต้าเป็นผู้ระบุให้ใช้ และคณะกรรมการว่าด้วยการใช้งานดับลินคอร์ เป็นผู้ตัดสินให้ใช้ เพื่อเป็นวิธีปฏิบัติที่ดีในการกำหนดตัวขยายตามคุณสมบัติของหน่วยข้อมูลย่อยของดับลินคอร์เมตะดาต้า คณะทำงานได้เสนอตัวขยายที่มรพบว่ามีผู้ใช้มากและคาดว่าจะทำให้หน่วยงานอื่นที่มีลักษณะงานต่างๆกันยอมรับรูปแบบที่เสนอ และนำไปใช้งานร่วมกัน คณะกรรมการว่าด้วยการใช้งานดับลินคอร์เป็นผู้รับผิดชอบกระบวนการพิจารณาและลงคะแนนตัดสิน ให้ใช้ข้อเสนอฉบับนี้

        การพิจารณาองค์ประกอบของตัวขยาย เน้นสิ่งที่หน่วยงานต่างๆใช้งานอยู่แล้ว โดยเฉพาะเรื่องควบคุม บันทึกหมายเหตุ  และคำศัพท์ ตัวขยายอื่นๆที่เสนอเพิ่มนอกจากที่ใช้อยู่เป็นการเสนอเบื้องต้นเพื่อพิจารณา ยังมีศัพท์บังคับและระบบจัดหมู่อีกจำนวนมากที่มิได้รวมไว้ในที่นี้  โครงการริเริ่มดับลินคอร์เมตะดาต้า บางครั้งอาจจะอธิบายการใช้ตัวขยายที่ผู้ปฏิบัติไม่คุ้นเคย เพราะให้ข้อมูลเจาะจงพาะกลุ่มมากเกินไป การตีความหมายเกี่ยวกับคำอธิบายขึ้นอยู่กับประโยชน์การใช้งาน ซึ่งอาจไม่สนใจตัวขยายที่ไม่เข้าใจและมุ่งสนใจเฉพาะความหมายกว้างๆ ดดยไม่ต้องใช้ตัวขยายก็ได้ เกณฑ์ที่ใช้เป็นแนวทางปฏิบัติเพื่อขยายความหน่วยข้อมูลย่อยดับลินคอร์ ก็คือ Dumb-Down Principles หมายความว่าผู้ใช้สามารถละเลยตัวขยายตัวใดก็ได้ และถือว่าหน่วยข้อมูลย่อยนั้นไม่มีตัวขยาย อาจดูเหมือนไม่มีจุดยืน แต่ค่าของหน่วยข้อมูลย่อยก็ยังคงอยู่และเป็นประโยชน์สำหรับการสืบค้นข้อมูล

        ในอนาคตคาดหวังว่าผู้ที่ใช้ตัวขยายจะเสนอตัวขยายเพิ่มขึ้น เพื่อความเหมาะสมสำหรับการใช้งานเฉพาะของตนเอง ตัวขยายที่เพิ่มขึ้นไม่จำเป็นต้องให้ผู้ใช้อื่นเข้าใจ อย่างไรก็ตาม ตัวขยายที่เป็นแบบเดียวกับเกณฑ์กำหนดไว้ย่อมเป็นที่ยอมรับจากกลุ่มอื่นด้วย และจะมีการใช้ตามภายใต้เนื้อหาวิชากว้างๆและในกลุ่มที่รับผิดชอบสารสนเทศหลายสาขา

แก้ไขล่าสุดเมื่อ ( Monday, 15 September 2008 )
 
< ก่อนหน้า   ถัดไป >








TIAC Science and Technology Knowledge Services: STKS