แผนที่งานวิจัย สามารถแสดงได้ถึงศักยภาพและสถานภาพงานวิจัยวิทยาศาสตร์ เปรียบเทียบได้ทั้งในระดับ ภูมิภาค ประเทศ หน่วยงาน สถาบัน และ นักวิทยาศาสตร์รายบุคคล  โดยใช้หลักการของ การศึกษา Bibliometrics (บรรณามิติ) ที่ทำการวัด นับจำนวนบทความวิจัยตีพิมพ์จากวารสารวิชาการคุณภาพชั้นนำเป็นหลัก ซึ่งเป็นมาตรฐานสากลที่หน่วยงานนโยบายวิทยาศาสตร์ ทั่วโลก ใช้หลักการนี้

ประวัติความเป็นมา บริษัท ISI ได้ริเริ่มคิดค่า Impact Factor, IF จากหลักการ citation analysis  มาตั้งแต่ปี ค.ศ. 1960 โดยเริ่มส่งเสริม กระตุ้นให้แก่ชุมชนวิจัยทั่วโลก ใช้เป็นเครื่องมือในการประเมินศักยภาพด้านวิทยาศาสตร์ในนักวิทยาศาสตร์แต่ละคน (research performance measurement)  ในปี ค.ศ.1983   ต่อมามีการใช้หลักการของ ISI อย่างแพร่หลาย กระจาย ทั่วในชุมชนวิจัยนานาชาติตลอดมาจนถึงปัจจุบัน  แม้ว่าในช่วงหลังนี้มีคำวิพากษ์วิจารณ์ ISI  อย่างมาก เช่น ค่า Impact Factor ที่สำนักพิมพ์ทำการปรับเปลี่ยนค่า IF (Manipulation of IF) โฆษณาขายสิ่งพิมพ์ด้วยค่า IF เป็นต้น รวมถึงมีการเกิดขึ้นของ แหล่งข้อมูลแบบ ดัชนีการอ้างอิง (citation index) เพิ่มมากขึ้น เช่น ฐานข้อมูล Elsevier : Scopus , IEEE เป็นต้น ทำให้เกิดแหล่งข้อมูลดิบเป็นทางเลือกใหม่ในการประเมินศักยภาพงานวิจัยมากยิ่งขึ้น

การวิจัยวิทยาศาสตร์ มีวัตถุประสงค์หลัก คือ การผลิตความรู้ใหม่ และทำการเผยแพร่ความรู้ใหม่ด้วยการตีพิมพ์ผลงานวิจัย ในสิ่งพิมพ์วิชาการ เช่น บทความวารสาร การนับจำนวนบทความวิจัย  (Number of Research Publications) จึงสามารถใช้เป็นดัชนีชี้วัดถึงความรู้ใหม่ทางวิทยาศาสตร์ที่ผลิตโดยนักวิจัยในระดับบุคคล ระดับหน่วยงาน และ ระดับประเทศ   ส่วนผลกระทบของความรู้ใหม่ สามารถวัดได้จากจำนวนครั้งที่บทความตีพิมพ์นั้นได้รับการอ้างอิงจากนักวิจัยในงานวิจัยที่ต่อเนื่องมา (Number of Times Cited)
รวมถึงหน่วยวัด ค่า h-index  ที่วัดรวมทั้งแบบเชิงคุณภาพและเชิงปริมาณเป็นค่าหน่วยเดียว

ศูนย์บริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี หรือ STKS  ขอนำเสนอรายงานแผนที่งานวิจัยไทยเพื่อแสดงถึงศักยภาพและสถานภาพงานวิจัยวิทยาศาสตร์ประเทศไทย  ประจำปี  2009  โดย STKS ได้นำเสนอรายงานศักยภาพวิทยาศาสตร์ไทย ต่อเนื่องมาตั้งแต่ปี  2002  ใช้แหล่งข้อมูลจากฐานข้อมูล Thomson : ISI Web of Science  (สืบค้นด้วยโจทย์  Affiliation address = Thailand AND Year = 2009  สืบค้น ณ วันที่ 11 สิงหาคม 2253) 

ผลลัพธ์คือบทความวิจัยตีพิมพ์ที่มีผู้แต่งบทความจากประเทศไทยเฉพาะปี ๒๐๐๙ พบว่าประเทศไทยมีการผลิตงานวิจัยด้วยการตีพิมพ์และเผยแพร่ในระดับสากล จำนวน 6,019 เรื่อง เพิ่มขึ้นจากปีที่ผ่านมาตลอดมา โดยยังครองอันดับที่ 2  รองจากประเทศ สิงคโปร์

จากผลการสืบค้น พบจำนวนบทความวิจัยไทย 6,019 บทความ  จากนั้นทำการวิเคราะห์ข้อมูล (ดิบ) 6,019  รายการชุดนี้ ด้วยซอฟต์แวร์ Data mining ชื่อ Vantage Point  แสดงผลลัพธ์การวิเคราะห์ เป็นแผนที่วิจัยประเทศไทย ด้วยรูปภาพแบบต่างๆ เพื่อเข้าใจได้รวดเร็ว และง่ายขึ้น ดังรายละเอียดต่อไปนี้

รายงานส่วนที่ 1 เปรียบเทียบระดับประเทศ

 ตารางแสดง จำนวนบทความวิจัยตีพิมพ์ ของกลุ่มประเทศอาเซียนหลัก 6 ประเทศ

อ้างอิง จากฐานข้อมูล ISI : Web of Science -  August 2010

 รูปกราฟที่ 1  แสดงจำนวนบทความวิจัยตีพิมพ์ ของ 6 ประเทศกลุ่มอาเซียน ปี 2009

 ตารางแสดง จำนวนการได้รับการอ้างอิง (No. of Times cited) กับค่า h-index ของประเทศอาเซียน

อ้างอิง จากฐานข้อมูล ISI : Web of Science -  August2010

รูปภาพที่ 2 แสดงค่า h-indexของ 6 ประเทศกลุ่มอาเซียน ของปี2009

 รายงาน ส่วนที่ 2 เปรียบเทียบระดับหน่วยงานวิจัย ของประเทศไทย

ตารางแสดงการจัดอันดับหน่วยงานวิจัยไทยผู้นำ 30 อันดับแรก

อันดับที่    #  Records        # Instances        Author Affiliations (Name Only) (Cleaned) Top    
1                      1421               2087            Mahidol Univ    
2                      1253               1775            Chulalongkorn Univ    
3                        669                 900            Chiang Mai Univ    
4                        439                 653            Prince Songkla Univ    
5                        424                 656            Khon Kaen Univ    
6                        344                  441           Kasetsart Univ
7                        305                  321           Natl Sci & Technol Dev Agcy    
8                        229                  262          Thammasat Univ    
9                        216                  258           King Mongkut Univ Technol Thonburi    
10                      167                   212          Minist Publ Hlth    
11                      163                   213          King Mongkut Inst Technol Ladkrabang    
12                      157                   159           Asian Inst Technol    
13                      131                   152           Naresuan Univ    
14                      124                   135           Suranaree Univ Technol    
15                      112                   134           Silpakorn Univ    
16                      111                   127           Srinakharinwirot Univ    
17                        89                   111            Mahasarakham Univ    
18                        60                     74            Phramongkutklao Hosp    
19                        56                     61            Armed Forces Res Inst Med Sci    
20                        52                     70            Burapha Univ    
21                        50                     53            Mae Fah Luang Univ    
22                        49                     53             King Mongkut Univ Technol N Bangkok    
23                        48                     67             Chulabhorn Res Inst    
24                        47                     47            Hua Chiew Hosp    
25                        46                      49            Maejo Univ    
26                        31                      35           Mahanakorn Technol Univ    
27                        29                      33            Walailak Univ    
28                        28                      37           Ramkhamhang Univ    
29                        27                      31            Rangsit Univ    
30                        26                     26             Thai Red Cross AIDS Res Ctr    
31                        24                     26             Ubon Ratchathani Univ    
32                        16                     16             Rajamangala Univ Technol    
33                        16                     16             Thaksin Univ    
# Record = จำนวนบทความวิจัย ที่ผลิตจากแต่ละสถาบัน
# Instance =  จำนวนคำของชื่อสถาบัน ที่ปรากฎรวมในทุกบทความ (หมายความว่าใน 1 บทความ มีผู้แต่งจากสถาบันเดียวกันมากกว่า 1 ชื่อ)

(ขอรับรองความถูกต้องผลการวิเคราะห์ เรื่องนี้  95 %  เนื่องด้วย  ชื่อสถาบัน 1 แห่ง มีการเขียนหลากหลายไม่เป็นมาตรฐาน  เช่น Mahidol Univ. / Siriraj Hospital / Ramathibodi Hospital หรือ หน่วยงาน สวทช.ที่มีการเขียนชื่อหน่วยงานภายใต้ทั้งหมด เกือบ 10 ชื่อ)

รายงานส่วนที่ 3 การวิเคราะห์ระดับรายชื่อนักวิทยาศาสตร์ ไทย

ตารางแสดง  รายชื่อนักวิทยาศาสตร์ไทย ( ผู้แต่งลำดับที่ 1 ) ผู้นำ 30 อันดับ

 #       Records        Authors (1st)
1               55        Kittisupamongkol, W
2               47        Wiwanitkit, V
3               13        Apisarnthanarak, A
4               11        Boonchom, B
5               11        Phuruangrat, A
6               10        Chantrapromma, S
7               10        Maude, R J
8                 9        Thongtem, T
9                 9        Tiamkao, S
10               8        Lohsiriwat, V
11               8        Rattanachaikunsopon, P
12               8        Sawanyawisuth, K
13               8        Wongmaneerung, R
14               7        Janjai, S
15               7        Rerkasem, K
16               7        Tummaruk, P
17               6        Bongkarn, T
18               6        Futrakul, N
19               6        Laosiritaworn, Y
20               6        Manosuthi, W
21               6        Naphon, P
22               6        Prachayasittikul, S
23               6        Soodchomshom, B
24               6        Tangjitgamol, S
25               6        Thounthong, P
26               6        Yupapin, P P
27               5        Aramwit, P
28               5        Baruah, S
29               5        Boonsarngsuk, V
30               5        Cha-um, S

ตัวอย่าง รายการบรรณานุกรม 1 เรื่อง ของผู้แต่ง ชื่อ  Kittisupamongkol, W  (โรงพยาบาลหัวเฉียว)
ที่ได้รับการอ้างอิง 1 ครั้ง (TC=Times cited = 1)

PT J
AU Kittisupamongkol, W
AF Kittisupamongkol, W.
TI Pyridoxine in pregnant women receiving antituberculous drugs
SO BJOG-AN INTERNATIONAL JOURNAL OF OBSTETRICS AND GYNAECOLOGY
LA English
DT Letter
C1 Hua Chiew Hosp, Bangkok, Thailand.
RP Kittisupamongkol, W, Hua Chiew Hosp, Bangkok, Thailand.
NR 3
TC 1
PU WILEY-BLACKWELL PUBLISHING, INC
PI MALDEN
PA COMMERCE PLACE, 350 MAIN ST, MALDEN 02148, MA USA
SN 1470-0328
J9 BJOG
JI BJOG
PD AUG
PY 2009
VL 116
IS 9
BP 1274
EP 1274
DI 10.1111/j.1471-0528.2009.02188.x
PG 1
SC Obstetrics & Gynecology
GA 469EY
UT ISI:000267879700021

รูปภาพที่ 4  แสดงรายชื่อผู้แต่งไทย (ลำดับที่ 1) 10 อันดับแรก

รูปภาพที่ 5 แสดงรายชื่อกลุ่มประเทศ ที่มีความร่วมมือกับงานวิจัยไทย ปี 2009

 รูปภาพที่ 6 แสดงรายชื่อวารสาร 10 อันดับแรก ที่นักวิจัยไทยทำการตีพิมพ์สูงสุดในปี 2009

 รูปภาพที่ 7 แสดงหมวดหมู่วิชาตามระบบของ ISI ของบทความวิจัยไทยปี 2009

แสดงบทความวิจัยไทย ปี 2009 ที่ได้รับการอ้างอิงสูงสุด 115 ครั้ง  ( ณ สิงหาคม 2010)

PT J
AU Mok, TS ;    Wu, YL;    Thongprasert, S;    Yang, CH;    Chu, DT;    Saijo, N;    Sunpaweravong, P;    Han,
       BH;    Margono, B;    Ichinose, Y;    Nishiwaki, Y;    Ohe, Y;    Yang, JJ;    Chewaskulyong, B;    Jiang, HY; 
       Duffield, EL;    Watkins, CL;    Armour, AA;    Fukuoka, M
TI Gefitinib or Carboplatin-Paclitaxel in Pulmonary Adenocarcinoma.
SO NEW ENGLAND JOURNAL OF MEDICINE
LA English
DT Article
ID CELL LUNG-CANCER; RECEPTOR GENE-MUTATIONS; PROSPECTIVE PHASE-II;
   EGFR    MUTATIONS; FUNCTIONAL ASSESSMENT; 1ST-LINE GEFITINIB; TREATED
   PATIENTS;    NEVER-SMOKERS; THERAPY; ERLOTINIB
AB Background: Previous, uncontrolled studies have suggested that
   first-line treatment with gefitinib would be efficacious in selected
   patients with non-small-cell lung cancer.    Methods: In this phase 3,
   open-label study, we randomly assigned ………………………………………..
   …………………………………………………………………………………………………………..
  
C1     [Thongprasert, Sumitra; Chewaskulyong, Busyamas] Chiang Mai Univ,
   Maharaj Nakorn Chiang Mai Hosp, Chiang Mai 50000, Thailand.
   [Sunpaweravong, Patrapim] Prince Songkla Univ, Hat Yai, Thailand.
NR 32
TC 115
PU MASSACHUSETTS MEDICAL SOC
PA WALTHAM WOODS CENTER, 860 WINTER ST,, WALTHAM, MA 02451-1413 USA
SN 0028-4793
JI N. Engl. J. Med.
PD SEP 3
PY 2009
VL 361
IS 10
DI 10.1056/NEJMoa0810699
PG 11
SC Medicine, General & Internal
UT ISI:000269480400004
 

รูปภาพที่ 8 กราฟแสดงความสัมพันธ์ ระหว่าง หน่วยงานวิจัยไทย X หมวดหมู่วิชา

รูปภาพที่ 9 แสดงแผนที่ แบบ Cross Correlation Map แสดงความสัมพันธ์ ระหว่าง หน่วยงานวิจัยชั้นนำไทย 32 แห่ง กับ  คำศัพท์สำคัญ (keyword plus)  หน่วยงานที่มีเส้นโยงเชื่อมกัน หมายความว่ามีการใช้คำศัพท์ในบทความเหมือนกัน  ส่วนหน่วยงานที่ไม่มีเส้นโยงหมายความว่า ไม่มีความสัมพันธ์ใดๆ

รูปภาพที่ 10 Matrix แสดงความสัมพันธ์  ระหว่างหน่วยงานผู้นำการวิจัยไทย X คำวลีในชื่อเรื่องของบทความวิจัย

ตารางแสดง แสดงจำนวนครั้งที่ได้รับการอ้างอิง (Times cited)  ของบทความวิจัยไทยปี 2009 
อธิบายได้ว่า  ลำดับที่ 1 มี 1 บทความ ที่ได้รับการอ้างอิงรวม 115 ครั้ง
                  ลำดับที่ 2 มี 1 บทความ ที่ได้รับการอ้างอิงรวม 65 ครั้ง
                  ลำดับที่ 11 มี 3 บทความ  ที่ได้รับการอ้างอิงบทความละ 16 ครั้ง
                  ....................................................................................

#     Records     Times Cited
1             1        115
2             1          65
3             1          43
4             1          36
5             2          29
6             1          27
7             2          26
8             1          24
9             1          23
10           1          17
11           3          16
12           4          15
13           2          14
14           2          13
15           4          12
16           8          11
17          17         10
18          14           9
19          14           8
20          25           7
21          43           6
22          87           5
23         118          4
24         241          3
25         412          2
26         998          1
27       4009          0

รูปภาพ 13  แสดงความสัมพันธ์ ระหว่างหน่วยงานวิจัยไทยผู้นำไทย 30 แห่ง กับ จำนวนครั้งการได้รับการอ้างอิง ( Affiliations X Times Cited)

รายงานโดย รังสิมา เพ็ชรเม็ดใหญ่
ศูนย์บริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และทคโนโลยี
สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ
21 ตุลาคม 2553

ดาวน์โหลดบทความ