เมื่อวันที่ 26 มกราคม 2010 สำนักข่าว PRNewswire นำเสนอข่าวข้างต้น มีใจความดังนี้ สำนักพิมพ์ Elsevier โดยฐานข้อมูล Scopus ได้ประกาศความสำเร็จในการร่วมมือกับ 2 หน่วยงานผู้พัฒนาคิดค้นหน่วยวัดวารสารวิชาการ 2 ชุดใหม่ฟรีแบบออนไลน์ คือ CWTS (Centre for Science and Technology Studies) มหาวิทยาลัย  Leiden ประเทศเนเธอร์แลนด์ และ  SCImago Research Group ประเทศสเปน เพื่อให้มีบริการ หน่วยวัดวารสารวิชาการเพิ่มมากขึ้นกว่าเดิมและเพื่อให้สมบูรณ์ยิ่งขึ้น คือหน่วยวัดค่า SNIP กับ SJR สำนักพิมพ์ Elsevier ได้นำข้อมูล 2 ชุดนี้ เข้าบริการในฐานข้อมูล Scopus เพื่อให้นักวิทยาศาสตร์ทั่วโลกมีหน่วยวิเคราะห์ดัชนีค่าวารสารชุดใหม่ที่ทันสมัยและมีความยืดหยุ่นมากกว่าเดิมที่มีหน่วยวัดเพียงค่าเดียวที่มีบริการอยู่ในปัจจุบันนี้ คือ ค่า impact factor, IF ของวารสารวิชาการ

SNIP (Source Normalized Impact per Paper) พัฒนาโดย CWTS ประเทศเนเธอร์แลนด์ เป็นการวัดถึงข้อมูลเนื้อหาส่วนการอ้างอิงถึงวารสารวิชาการ เป็นหน่วยวัดที่ให้สามารถเปรียบเทียบได้โดยตรงในวารสารชื่อต่างๆ ในสาขาที่แตกต่างกัน ด้วยการนับจำนวนความถี่ที่ผู้แต่งทำการอ้างอิงถึงบทความอื่นๆก่อนหน้านี้ ความเร็วของการได้รับการอ้างอิง และการประเมินค่าว่าฐานข้อมูลที่ใช้มีการครอบคลุมเนื้อหาในแต่ละสาขาอย่างไร
หน่วยวัดค่า SNIP เปิดให้บริการแก่ผู้ใช้บริการทั่วไปใช้ฟรีที่ www.journalmetrics.com กำหนดทำการปรับปรุงข้อมูลปีละ 2 ครั้งเพื่อให้ข้อมูลมีความทันสมัยที่สุด และร่วมมือกับฐานข้อมูล Scopus นำข้อมูลให้บริการ ที่ www.scopus.com ในขณะที่บริการ  Journal  Citation Report, JCR ที่ให้บริการค่า IF  ต้องบอกรับเป็นสมาชิกหรือซื้อจาก ISI  ที่เสมือนทำการผูกขาดในการจำหน่ายข้อมูลการอ้างอิงเป็นเจ้าเดียวมาอย่างยาวนาน

 SJR (SCImago Journal Rank) พัฒนาโดย SCImago Research Group เป็นการวัดถึงความมีชื่อเสียงด้านวิทยาศาสตร์จากแหล่งข้อมูลวิชาการด้วยการให้ค่าน้ำหนักของการได้รับการอ้างอิงในแต่ละเอกสาร (วิชาการ) ไม่เท่ากันขึ้นกับความมีชื่อเสียงของ วารสารวิชาการทำการส่งผ่าน ถ่ายเท การมีชื่อเสียง หรือสถานภาพของวารสารตนเองไปยังวารสารชื่ออื่นๆ ทางพฤติกรรมด้านการอ้างอิงถึง
               หน่วยวัด SJR ใช้หลักการคำนวณเช่นเดียวกับ Eigenfactor  แตกต่างเพียงแต่ข้อมูลดิบที่นำมาคำนวณ คือ Eigenfactor ใช้ข้อมูลดิบบรรณานุกรมการอ้างอิงของ ISI : Web of Science ส่วน SJR ใช้ข้อมูลดิบบรรณานุกรมการอ้างอิงของ  Elsevier : Scopus  เปิดให้บริการแก่ผู้ใช้บริการทั่วไปใช้ฟรีที่ www.scimagojr.com STKS ได้เรียบเรียงบทความเรื่อง Eigenfactor ไว้ที่ 

 http://www.stks.or.th/web/index.php?option=com_content&task=view&id=2104&Itemid=101
    สำนักพิมพ์ Elsevier ได้นำค่า SNIP และ SJR ทั้งหมดเข้าในฐานข้อมูลบรรณานุกรม บทคัดย่อสำคัญ Scopus ซึ่งรวบรวมวารสารในจำนวนมากที่สุดรวมถึงการมีวารสารวิชาการในภาษาอื่นๆ  ถือเป็นทางเลือกใหม่เพิ่มขึ้นจากเดิมที่มีเพียงหน่วยวัดชุดเดิม Journal Impact Factor, JIF
     คุณลักษณะใหม่นี้เป็นสัญลักษณ์ของการวิเคราะห์บรรณานุกรมการอ้างอิง (bibliometric analytics) ที่ครอบคลุมจำนวนวารสารมากที่สุด ซึ่งเป็นที่ต้องการของชุมชนวิจัยทั่วโลกทั้งหลายโดยในช่วงที่ผ่านมานี้ มีเสียงเรียกร้องให้มีการคิดค้นหน่วยวัดค่าใหม่ สำหรับการวัดวารสารวิชาการ นอกเหนือจากหน่วยวัดค่าเดิม Impact Factor, IF ของเดิมมีการวิพากษ์วิจารณ์กันมากในแง่ความโปร่งใส พฤติกรรมการอ้างอิงในแต่ละสาขาที่แตกต่างกันและอื่นๆ
      ผู้บริหาร สำนักพิมพ์ Elsevier กล่าวว่า หวังว่าบริการใหม่นี้เป็นการปรับปรุงเรื่องการวัดคุณภาพงานวิจัยให้ดียิ่งขึ้น จากเดิมที่มีการใช้หน่วยวัดเพียงค่าเดียวมาอย่างยาวนานถึง 40 ปี ซึ่งเป็นที่ทราบดีว่าการวัดคุณภาพของสิ่งหนึ่งใด ไม่ใด้ขึ้นอยู่กับเพียงค่าเดียวเท่านั้น ความท้าทาย คือ การพัฒนาระบบที่มีความยืดหยุ่น เพื่อเป็นการจับคู่ของความแข็งแกร่ง ความอ่อนแอของหน่วยวัดชุดหนึ่งไปยังหน่วยวัดที่เสริมขึ้นมาอีกชุดอื่น เราสามารถเติมเต็มในช่องว่างให้แก่ข้อมูลการวิเคราะห์ชุดเดิมที่มีอยู่ Elsevier หวังว่า จะเกิดความร่วมมือในการทำงานร่วมกันต่อไปในอนาคตเพื่อให้มีการขยายงานออกไปในข้างหน้า

รูปภาพที่ 1  แสดงหน้าจอของฐานข้อมูล Scopus ที่แสดงค่า SJR & SNIP  ของวารสารวิชาการ  อ้างอิงจาก http://www.scopus.com/  (Subscribed database)
   
การพัฒนาวิวัฒนาการหน่วยวัดคุณภาพวารสารวิชาการ
หน่วยวัด Journal Impact Factor, JIF เติบโตมาอย่างยาวนานมากกว่า 40 ปี คิดค้นโดย Eugene Garfield ผู้ก่อตั้ง ISI ตั้งแต่ราวปี 1966  ถูกใช้เป็นเครื่องมือที่ใช้วัดคุณภาพวารสารวิชาการมากที่สุดทั่วโลก แต่ด้วยปัจจุบันมีความก้าวหน้าของเทคโนโลยีอย่างยิ่งโดยเฉพาะการคำนวณที่ซับซ้อน  ชุมชนวิจัยมีความต้องการตรวจสอบข้อมูลหน่วยวัดค่าเดิมและต้องการให้มีการคิดค้นและสร้างหน่วยวัดค่าใหม่ เพื่อปรับเปลี่ยนมุมมองใหม่
 ชุมชนวิจัยทั่วโลกมีคำถามเกี่ยวกับหน่วยวัดค่าคุณภาพวารสารตลอดมา เช่นตัวอย่าง
• ขณะนี้เป็นปี 2010 แล้ว แต่ทำไมถึงยังใช้ค่าวัดคุณภาพวารสารในปี 2008 อยู่ ( JCR 2009 ยังไม่ออกบริการ)
• ได้ทำการตีพิมพ์บทความในสาขาใหม่ เช่น วิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม จะทำอย่างไรเมื่อต้องการเปรียบเทียบในสาขาอื่นๆ
• ทำอย่างไรจึงจะหาค่าที่สะท้อนถึงพฤติกรรมการอ้างอิงในสาขาวิชาที่สนใจ
• ทำอย่างไรจึงจะสามารถเชื่อถือในหน่วยวัดวารสารเพียงค่าเดียว ที่อาจเกิดจากการที่ปรับเปลี่ยน ยักย้าย (manipulation)
• ในวารสารที่ส่งตีพิมพ์บทความ ไม่มีค่า IF ครอบคลุมถึง และควรจะทำอย่างไร
การจัดการตาชั่งให้สมดุล
 Prof. Henk Moed, CTWS, Univ. of Lieden Netherlands ได้พัฒนาหน่วยวัดชื่อ SNIP (Source Normalized Impact per Paper) ที่ทำการวัดถึงเนื้อหาการอ้างอิงด้วยการให้น้ำหนักบนหลักการจำนวนรวมของการอ้างอิงในสาขาวิชาหนึ่งๆ 

SNIP
• เป็นการวัดผลกระทบการอ้างอิงด้วยการทำค่าการอ้างอิงให้เป็นมาตรฐาน
• จัดทำรายการบัญชีของความถี่ของการอ้างอิง
• พิจารณาการอ้างอิงแบบทันที(Immediacy) เพื่อดูว่ามีความเร็วอย่างไรในการที่บทความหนึ่งจะได้รับผลกระทบทันทีในสาขาหนึ่งๆ
• ตรวจสอบ จัดทำบัญชีว่าในฐานข้อมูลหนึ่งมีเนื้อหาครอบคลุมในสาขาวิชาต่างๆอย่างไร
• การคำนวณหาค่า SNIP ไม่ได้ใช้หลักการของการแบ่งสาขาวิชาตามรายชื่อวารสาร เพื่อหลีกเลี่ยงข้อจำกัดต่างๆออกไป
• ขจัดข้อมูลที่อาจมีการเบี่ยงเบนจากกองบรรณาธิการ (editorial manipulation)

คุณลักษณะของหน่วยวัดที่จินตนาการและเป็นที่ต้องการ
• เปิดบริการให้เข้าถึงได้ฟรีแก่สาธารณชน กลุ่มวิจัยทั่วโลกที่ www.journalmetrics.com
• คำนวณหาค่า SNIP ให้แก่สิ่งพิมพ์วิชาการ 18,000 ชื่อ  (วารสาร รายงานการประชุม หนังสือ)
• ทำการปรับปรุงค่าหน่วยวัด 2 ครั้ง/ปี เพื่อเพิ่มความเชื่อมั่นในความทันสมัย
• ขจัดความเสี่ยงในการยักย้ายข้อมูล
• ตรวจ แก้ไขพฤติกรรมการอ้างอิงและความครอบคลุมของฐานข้อมูล
• ให้ภาพความเข้าใจอย่างลึกซึ้งในหลายมิติของคุณภาพวารสาร
• ให้ความมั่นใจว่าใช้ค่าสูงสุดของการอ้างอิงในการจัดอันดับคุณภาพวารสาร
• ใช้ง่าย สามารถเปรียบเทียบโดยตรงระหว่างชื่อวารสาร เป็นอิสระจากหมวดหมู่สาขาวิชา

รูปภาพที่ 2   หน้าจอแสดง ค่า SJR และ SNIP ของรายชื่อวารสารในเครือ Nature แบบรายปี
อ้างอิงจาก www.journalmetrics.com

SJR พัฒนาโดย Prof.Felix de Moya, SCImago Research Group, University of Granada ประเทศสเปน เป็นหน่วยวัดถึงความมีชื่อเสียง (prestige metric) ที่อยู่บนหลักการที่ว่าการอ้างอิงทุกๆครั้ง ถูกสร้างขึ้นด้วยความไม่เท่ากัน มีวิธีการวัดค่าคล้ายคลึงกับ Google PageRank
 SJR ระบุว่า สาขาวิชา (ของวารสาร) คุณภาพวารสารและความมีชื่อเสียงวารสารขึ้นโดยตรงกับผลกระทบด้วยค่าการอ้างอิง
• วัดค่าโดยการให้น้ำหนักตามการมีชื่อเสียงของวารสาร ดังนั้นเป็นจึงเป็นการเล่นในระดับสาขาวิชาในชื่อวารสารต่างๆ
• ขจัดการยักย้ายข้อมูล มีวิธีเดียวที่จะเพิ่มอันดับ คือ การตีพิมพ์ในวารสารที่มีชื่อเสียงมากกว่า
• จัดค่าให้เป็นมาตรฐานในกรณีถึงความแตกต่างในพฤติกรรมการอ้างอิงระหว่างวิชา

มีการอภิปราย  สรุปถึงข้อแตกต่างที่สำคัญของ JIF กับ SJR มาจากสาเหตุหลายประการคือ
1. แหล่งข้อมูลที่เป็นที่กำเนิดของหน่วยนับการอ้างอิง มาจากฐานข้อมูลที่แตกต่างกัน คือ ISI : Web of Science กับ Elsevier : Scopus
2. มีวิธีการ หลักการ ในการประเมินค่าแตกต่างกัน
3. การจัดการข้อมูลการอ้างอิงตนเอง (self citation) แตกต่างกัน
4. ช่วงระยะเวลาในการนับจำนวนข้อมูลการอ้างอิงแตกต่างกัน 2 ปี และ 3 ปี
5. ประเภทของบทความ และจำนวนบทความ มีการนับรวมแตกต่างกัน  (SJR นับรวมบทความแบบOpen Access)

รูปภาพที่ 3   แสดงค่าหน่วยวัด SJR ของวารสารวิชาการราว 13000 ชื่อ  โดยเรียงลำดับจากค่าสูงสุดลงไป อ้างอิงจากเว็บไซด์ SJR –SCImago Journal & Country Rank - www.scimagojr.com/
 ฐานข้อมูล Scopus  ใน เมนู Journal Analyzer เปิดให้ผู้ใช้เลือกชื่อวารสารได้มากที่สุด 10 ชื่อ เพื่อทำการเปรียบเทียบหน่วยวัด 2 ค่า คือ SJR / SNIP แสดงข้อมูลทั้งแบบตัวเลขและกราฟ  และมีการปรับปรุงข้อมูล 2 หน่วยวัดนี้ให้ทันสมัยในทุกๆ 2 เดือน
     
มีการประมาณการจำนวนวารสารวิชาการในฐาน Scopus ไว้ดังนี้
วารสารในสาขา  Life Sciences  > 4300 titles
วารสารในสาขา  Physical Sciences  > 7200 titles
วารสารในสาขา  Social Sciences > 5300 titles
วารสารในสาขา  Health Sciences > 6800 titles
จุดเด่นของการคำนวณหาค่า SJR และ SNIP มีการปรับค่าให้เป็นมาตรฐานเพื่อให้สามารถเปรียบเทียบกันได้ระหว่างสาขาวิชา ( Normalizes for differences in citation behavior between subject fields)

โปรดติตาม จะนำเสนอบทความรายละเอียดค่า SJR & SNIP ในเรื่องหน้าต่อไป

เอกสารอ้างอิง
1. PR Newswire 26-01-2010 – 15.00 Elsevier's Scopus Partners With CWTS and SCImago to Offer Multidimensional Evaluation of Research Journals . available at : http://www.prnewswire.co.uk/cgi/news/release?id=277248
2. ฐานข้อมูล Scopus :  www.scopus.com  ( Subscribed บอกรับเป็นสมาชิก)
3. เว็บไซต์ SCImago Journal & Country Rank at : www.scimagojr.com
4. เว็บไซต์  Journal Metrics  at : www.journalmetrics.com
5. Slideshare -  Scopus Journal Metrics SNIP & SJR :  http://www.slideshare.n