|
Cataloging & Cataloger วันนี้มาถูกทางแล้วหรือ? |
|
|
|
เขียนโดย Titima Thumbumrung
|
งานวิเคราะห์และลงรายการสารสนเทศ (Cataloging) เป็นงานหนึ่งที่สำคัญในการบริหารจัดการสารสนเทศของห้องสมุด เพื่อการค้นหาและเข้าถึงสารสนเทศที่ผู้ใช้ต้องการ แต่สิ่งนี้เป็นเพียง "ความคิด" หรือคือสิ่งที่ "ปฏิบัติ" ของบรรณารักษ์งานวิเคราะห์และลงรายการ (Cataloger)
งานวิเคราะห์และลงรายการสารสนเทศ (Cataloging) หมายถึง การพรรณาลักษณะทางกายภาพของทรัพยากรสารสนเทศที่ปรากฏในรูปแบบต่างๆ และพิจารณาแยกแยะเนื้อหาและแนวคิดที่นำเสนอในสารสนเทศ เพื่อกำหนดกลุ่มคำหรือศัพท์ เพื่อใช้เป็นตัวแทนสารสนเทศนั้น เพื่อการจัดเก็บสารสนเทศ การค้นหาและเข้าถึงสารสนเทศที่ผู้ใช้ต้องการ ตลอดจนการระบุตำแหน่งในการสืบค้น และแสดงเนื้อหาของสารสนเทศ
แม้ว่าการลงรายการจะมีเป้าหมายหลักที่สำคัญ เพื่อช่วยเหลือและอำนวยความสะดวกแก่ผู้ใช้บริการในการค้นหาและเข้าถึงสารสนเทศที่ผู้ใช้ต้องการ โดยมุ่งที่ผู้ใช้บริการเป็นหลัก แต่ก็ยังคงพบว่ามาตรฐานการลงรายการนั้นไม่ได้ถูกพัฒนาบนพื้นฐานของความเข้าใจและความต้องการของผู้ใช้ เช่น การกำหนดหัวเรื่องที่ผู้ใช้อาจนึกไม่ถึง ตัวอย่าง e-Government รัฐบาลอิเล็กทรอนิกส์ ถูกแทนด้วยหัวเรื่อง อินเตอร์เน็ตในการบริหารรัฐกิจ อย่างไรก็ตามบรรณารักษ์งานวิเคราะห์ ก็มีข้อจำกัดในการวิเคราะห์เพราะไม่รู้ว่าผู้ใช้คือใคร มีความต้องการอะไร อย่างไร จึงเชื่อว่าการเดินตามมาตรฐานของการวิเคราะห์และลงรายการจะเป็นวิธีที่ดีที่สุด บวกกับความคาดหวังเรื่องประสิทธิภาพและความรวดเร็วในการวิเคราะห์
แล้วห้องสมุดเคยสำรวจ ศึกษา และนิยามผู้ใช้บริการของตนเองหรือไม่และเพียงพอแล้วหรือยัง?
เราอาจพบว่ามีผู้ใช้รายการทรัพยากรห้องสมุดที่แตกต่างและหลากหลาย แล้วการลงรายการสนับสนุนปัจจัยนี้มากแค่ไหน? ดังนั้นการเข้าใจความต้องการสารสนเทศ พฤติกรรมการค้นหาและการใช้สารสนเทศของผู้ใช้ รวมถึงการเคารพในความต่างของผู้ใช้ จึงเป็นสิ่งที่ต้องให้ความสำคัญ เพื่อสร้างสรรค์รายการทรัพยากรสารสนเทศบนพื้นฐานความต้องการที่แท้จริงของผู้ใช้
ตัวอย่างการปรับเปลี่ยนที่เกิดขึ้นใน Library of Congress ที่มีการปรับปรุงหัวเรื่องและหมวดหมู่ เนื่องจากได้รับข้อเสนอว่าไม่ได้ให้ความสำคัญกับผู้ใช้ที่ไม่ใช่กลุ่มผู้ใช้หลัก เช่น หัวเรื่องเกี่ยวกับ ผู้ชาย ผิวขาว และชาวคริสต์ เป็นต้น
เมื่อเราได้ข้อมูลเกี่ยวกับผู้ใช้ก็นำไปสู่การทบทวนและกำหนดนโยบายการวิเคราะห์และลงรายการสารสนเทศ เช่น การเพิ่มหัวเรื่องสำหรับคอลเลคชั่นพิเศษ การเพิ่มรายการเพิ่มเพื่อช่วยเหลือผู้ใช้ โดยเฉพาะเพื่ออธิบายความต้องการที่แตกต่างและหลากหลายของผู้ใช้
อีกหนึ่งแนวคิดในการตอบสนองความต้องการของผู้ใช้สำหรับการลงรายการ คือ Socio-cognitive คือ รูปแบบการลงรายการที่ไม่ได้พุ่งไปที่รูปแบบของสื่อ แต่อยู่ที่โดเมน (Domain) เพื่อเข้าใจความคิดและขอบเขตการค้นหา รวมถึงคำและวลีที่โดเมนใช้
ตัวอย่างการลงรายการ "นวนิยาย" ตามกลุ่มผู้ใช้ที่ต่างกันสำหรับห้องสมุดโรงเรียน ห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษา และห้องสมุดประชาชน
- ห้องสมุดโรงเรียน ครูก็อาจต้องการข้อมูลว่านวนิยายแต่ละชื่อเรื่องนั้นเหมาะที่จะแนะนำนักเรียนชั้นใด กลุ่มใด
- ห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษา ซึ่งผู้ใช้ส่วนใหญ่เป็นนิสิตนักศึกษา อาจต้องการข้อมูลเกี่ยวกับฉบับพิมพ์พิเศษ ผู้แปล คำนิยม และบทวิจารณ์
- ห้องสมุดประชาชน อาจต้องการทราบข้อมูลเกี่ยวกับรางวัล
จะเห็นว่าโดเมนที่ต่างกัน ความต้องการข้อมูลก็ต่างกัน
ดังนั้นการศึกษาและนิยามกลุ่มผู้ใช้บริการห้องสมุดที่มีความต่างและหลากหลาย โดยเฉพาะการเข้าใจและเคารพในความต่างของความต้องการ ในการค้นหาและเข้าถึงสารสนเทศ ตลอดจนการพัฒนาปรับปรุง ประยุกต์มาตรฐานการลงรายการเพื่อตอบคำถามและความต้องการผู้ใช้จึงเป็นการบ้านที่สำคัญสำหรับห้องสมุดและบรรณารักษ์ลงรายการ
จากผลการสำรวจของ OCLC เมื่อปี 2005 ว่าด้วยประเด็น College Students Perceptions of Libraries and Information Resources ปรากฎว่า นักเรียน นักศึกษาเลือกที่จะเริ่มสืบค้นข้อมูลที่ Search engines เป็นที่แรกคิดเป็น 89% ในขณะที่เว็บไซต์ห้องสมุด หรือ Online Library Catalog ได้ใจเพียง 2% เท่านั้น
ที่มาข้อมูล :
Hoffman, Gretchen L. "Meeting Users' Needs in Cataloging: What is the Right Thing to Do?". Cataloging & Classification Quarterly. 47: 631-641, 2009. |
|
แก้ไขล่าสุดเมื่อ ( Tuesday, 13 October 2009 )
|
