Federated search / Single search คือบริการสืบค้นยุคใหม่ของห้องสมุด (next generation)  ที่มีหน้าจอสืบค้นเพียง 1 หน้าที่มีความสามารถสืบค้นข้ามไปยังทุกๆฐานข้อมูลของห้องสมุดในเวลาเดียว/พร้อมกัน ให้ผลลัพธ์จากการสืบค้นจากทุกๆแหล่งข้อมูล เรียงลำดับตามที่ต้องการ ถือว่าเป็นเทคโนโลยีใหม่ที่อำนวยความสะดวกและมีประสิทธิภาพให้แก่ผู้สืบค้นย่างยิ่ง

คำจำกัดความของ Federated Search - An application or service that allow a user to submit  a search in parallel to multiple, distributed information sources and retrieve aggregated,
ranked and de-duped results. From presentation Deep Web Technologies at the next generation Library Technologies Conference, May 2008 NY.http://www.deepwebtech.com/talks/notequal _0508.ppt



รูปภาพที่ 1  โครงร่างการทำงานของเทคโนโลยี Federated search
อ้างอิงจาก http://www.deepwebtech.com/talks/notequal _0508.ppt

     เทคโนโลยีใหม่นี้สามารถช่วยแก้ไขปัญหาให้แก่ผู้สืบค้นห้องสมุดได้หลายเรื่อง เช่น การคัดเลือกฐานข้อมูลเพื่อสืบค้น (กรณีผู้ใช้ไม่คุ้นเคย/รู้จักฐานข้อมูล) หน้าจอ (interface) และ ความสามารถ (feature) ของแต่ละฐานข้อมูลที่มีความแตกต่างกัน ( ผู้สืบค้นต้องรู้จัก features ต่างๆของแต่ละฐานข้อมูล) ผู้สืบค้นจะได้ผลลัพธ์การสืบค้นจากทุกแหล่งข้อมูลที่มีบริการพร้อมกันในหน้าจอเดียวกัน
ช่วยประหยัดเวลาของผู้สืบค้น รวมทั้งบรรณารักษ์มีความต้องการให้มีปริมาณการใช้ทรัพยากรสารสนเทศของห้องสมุดอย่างคุ้มค่ากับการลงทุนสูงสุด

     ขณะนี้ห้องสมุดสถาบันทั้งการวิจัยและการศึกษาของต่างประเทศ มีการนำเทคโนโลยีนี้มาให้บริการ ตั้งแต่ราวปี ค.ศ.2000 ตัวอย่างเช่น  Intel Library, USA.gov for Science, University of Pittsburgh  / West Virginia University  / Northwestern University /University of Miami Libraries etc.

รูปภาพที่ 2 ภาพหน้าจอแสดงวิธีการทำงานและผลลัพธ์การสืบค้นแบบ Federated search
อ้างอิงจาก บทความ Oliver Pesch- Re-inventing Federated Searching. Serial Review Volume 32, Number 3, 2006 ( ScienceDirect Database-Subscribed)

ตัวอย่างรายชื่อ Federated Search Engines ที่ให้บริการแบบเชิงพาณิชย์ เช่น Webfeat / Frewell-Downing / Endeavor Information-Encompass / Ex Libris/ Encore etc.
ขอนำแสดงหน้าจอของ Federated search engines บางชื่อ ดังนี้

• WebFeat tm - รองรับการสืบค้นพร้อมกันได้ถึง 100 ฐานข้อมูล มีให้บริการทดลองใช้

รูปภาพที่ 3 หน้าจอของเครื่องมือช่วยค้นแบบ Federated search ชื่อ Webfeat
อ้างอิง http://www.webfeat.org/wfexpress.htm

• Serial Solutions Central Search : 360 Search

รูปภาพที่ 4 หน้าจอผลลัพธ์การสืบค้นด้วยซอฟต์แวร์ 360 Search
อ้างอิง http://www.serialssolutions.com/360-search/

• Encore

รูปภาพที่ 5  หน้าจอการสืบค้นด้วยซอฟต์แวร์ Encore ของห้องสมุด มหาวิทยาลัยไมอามี สหรัฐอเมริกา
อ้างอิง http://www.library.miami.edu/

สรุปความสามารถของ  Federated Search Engine ได้แก่

• one (single) query box (คล้าย Google)
• Faceted browse - Refine by (ให้ผลลัพธ์ข้อมูลเป็นกลุ่มย่อยๆ เพื่อนำทางให้ผู้สืบค้นที่มุ่งเน้นเฉพาะเรื่อง ตามต่อไปได้ทันที่)
• RightResult Advanced relevance ranking/sorting (ให้เลือกแสดงผลลัพธ์ด้วยการเรียงลำดับ ตามเขตข้อมูลต่างๆ เช่น ปี ชื่อผู้แต่ง ชื่อเรื่องเป็นต้น)
• Spell check (Dig you mean) (ในกรณีผู้สืบค้นสะกดคำค้นผิด ระบบจะนำเสนอคำใกล้เคียงขึ้นมาให้เลือก)
• Community tagging - rating - reviews (Hot words) ( Web 2.0/library 2.0 ระบบเปิดช่องให้ผู้ใช้บริการห้องสมุดให้หัวเรื่องเป็นคำสำคํญ tag รวมถึงให้คะแนน และวิจารณ์สิ่งพิมพ์ชื่อนั้นๆ)
• De-duplicating results ( ซอฟต์แวร์มีความสามารถ ในการลบข้อมูลที่ซ้ำกันที่ได้จากฐานข้อมูลต่างกันได้)
• Enriched diaplays (thumnails, link to table of content/abstract) (มีการตกแต่งหน้าจอผลลัพธ์การสืบค้นให้สวยงามขึ้น แสดงข้อมูลหลายๆส่วนประกอบกัน)
• RSS feeds  (บริการส่งข้อมูลในหัวข้อที่สั่งไว้ตามระยะเวลาที่ระบุ เพื่อนำขึ้นเว็บไซต์อื่นๆต่อได้)
• Export bibliographic to Reference manager ( RefWorks/EndNote) (มีความสามารถนำส่งข้อมูลรายการบรรณานุกรม เพื่อทำรายการอ้างอิงได้)
• Related search ( แสดงข้อมูลที่มีเนื้อหาเกี่ยวข้องให้)
• Boolean and Fielded Searching (มีการสืบค้นแบบการเชื่อมคำด้วยหลัก boolean-and/or/not และการสืบค้นแบบระบุเขตข้อมูล)
• Number of results retrieved  from each source (แสดงจำนวนผลลัพธ์ของแต่ละแหล่ง/ฐานข้อมูลให้ เพื่อผู้สืบค้นเลือกเข้าต่อไป)
• Intuitive navigation/interface (web 2.0) (มีการออกแบบหน้าจอให้เข้าใจได้อย่างง่าย นำทางได้อย่างหยั่งรู้ได้เอง)
• OpenURL link (มีบริการทำการเชื่อมโยง เพื่อได้ข้อมูลบรรณานุกรม)

     ประเทศไทย  สถาบันวิทยบริการ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ถือเป็นห้องสมุดมหาวิทยาลัยแห่งแรกที่มีการนำเทคโนโลยี  Federated Search ด้วยโปรแกรม Encore  มาดำเนินการและให้บริการ เมื่อเดือนกรกฎาคม 2552 นี้เอง โดยให้ชื่อบริการว่า Single Search@Chula  http://www.car.chula.ac.th/web/form/news/id/128/ ได้อธิบายให้คำจำกัดความดังนี้

1. ฐานข้อมูลห้องสมุด (Library Catalog) ฐานข้อมูลบรรณานุกรมทรัพยากรสารสนเทศที่มีให้บริการในห้องสมุดในเครือข่าย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย สามารถสืบค้นพร้อมกันได้จากห้องสมุดสมาชิกจำนวน 38 แห่ง
   
2. ฐานข้อมูลเพื่อการค้นคว้าวิจัย (CU Reference Databases) ฐานข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่สถาบันวิทยบริการบอกรับ ครอบคลุมทุกสาขาวิชา สามารถสืบค้นพร้อมกันได้ 30 ฐานข้อมูล
3. ฐานข้อมูลรูปภาพ (Image Databases) จาก Alta Vista Images, Artcyclopedia และ Google Images
4. บริการสืบค้นข้อมูลจาก Search Engines ได้แก่ Google, MSN, OpenDirectory และ  Yahoo
   

รูปภาพที่ 6  หน้าจอการสืบค้น Single Search ของสถาบันวิทยบริการ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
อ้างอิง  http://encore.car.chula.ac.th/iii/encore/home?lang=eng

     สำนักหอสมุดมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ได้นำโปรแกรม federated search ชื่อ Ex Libris' SFX  เพื่อทำการสืบค้นเฉพาะข้อมูลชุดวารสารอิเล็กทรอนิกส์ (e-journal)
ที่บอกรับในฐานข้อมูลวิชาการรวมมากกว่า 1000 ชื่อ เพื่อให้บริการภายในชุมชนวิจัยเฉพาะของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์  สามารถระบุชื่อวารสารที่มีบทความเต็มในฐานข้อมูลใด  ตั้งแต่ราวปี 2551

     สรุปเรื่องนี้ถือเป็นเรื่องน่าตื่นเต้นทั้งผู้ให้บริการสารสนเทศเชิงวิชาการและผู้ใช้บริการของห้องสมุด ที่จะได้รับความสะดวก ง่าย ประหยัดเวลา ได้รับผลลัพธ์สารสนเทศครบถ้วน
ตามประเภทที่ต้องการ ห้องสมุดในเมืองไทยควรเริ่มศึกษา ติดตาม ความก้าวหน้าในเรื่องนี้อย่างใกล้ชิดต่อไป อาจมีโปรแกรมแบบเปิดที่สามารถนำมาใช้ได้แบบ
Open Source Software อื่นๆ เป็นที่คาดหวังว่าบริการของห้องสมุดจะเป็นที่สนใจ ต้องการ  ของผู้ที่ต้องการใช้สารสนเทศในทุกประเภท ทุกระดับ
ต่อไปในอนาคต

----------------------------------------------------------
เอกสารอ้างอิง

• Oliver Pesch 2006 "Re-inventing Federated Searching" Serials Review, Volume 32, Issue 3, September 2006, Pages 183-185
• John Boyd et al 2006 "The One-Box Challenge : providing a federated search benefits the research process" Serials Review  Volume 32, P. 247 - 254
• Deep Web Technologies at the next generation Library Technologies Conference, May 2008 NY. http://www.deepwebtech.com/talks/notequal _0508.ppt