สวทช. หรือสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ จัดตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี พ.ศ. 2534 ซึ่งมีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 30 ธันวาคม พ.ศ. 2534 จึงอาจกล่าวได้ว่า ได้เริ่มดำเนินการตั้งแต่ปี พ.ศ. 2535 เป็นต้นมา การจัดตั้ง สวทช. ดังกล่าวเป็นการรวม 4 หน่วยงาน ที่มีอยู่่เดิมเข้าด้วยกัน คือศูนย์พันธุวิศวรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ โครงการวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเพื่อการพัฒนา ศูนยเทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ และศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ
สวทช. มีสถานะเป็นองค์กรอิสระและมีความคล่องตัวสูง ดำเนินการวิจัยพัฒนา และดำเนินการด้านวิศวกรรมและสนับสนุนการวิจัยพัฒนาและวิศวกรรมของภาครัฐ เอกชน และสถาบันการศึกษาต่างๆ บริการทดสอบวิเคราะห์ผลิตภัณฑ์การสอบเทียบมาตรฐานและความถูกต้องของอุปกรณ์ การให้บริการข้อมูลและคำปรึกษาทางเทคโนโลยี ตลอดจนสนับสนุนการเพิ่มสมรรถนะในการเลือกและรับเทคโนโลยีจากต่างประเทศ การจัดการโครงการลงทุนและโครงการพัฒนาที่เกี่ยวข้องกับการถ่ายทอดเทคโนโลยีจากต่างประเทศ