STKS - Science and Technology Knowledge Services - ฝ่ายบริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

หนังสือเก่า หนังสือหายาก เป็นสมบัติที่มีค่ามากของแต่ละองค์กร รวมทั้งของประเทศ แม้นว่าหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจะมีแนวปฏิบัติการจัดเก็บที่ดีเพียงใด ก็ยังต้องคำนึงถึงการให้บริการเพื่อรองรับความต้องการของผู้ใช้ควบคู่กันไปด้วย การให้เหตุผลว่าเพราะเป็นหนังสือเก่า หนังสือหายาก จึงไม่ให้บริการอาจจะส่งผลต่อการศึกษาค้นคว้าจากเอกสารทรงคุณค่าดังกล่าว อีกทั้งการเปลี่ยนแปลงของสภาวะโลก อาจจะส่งผลให้หนังสือเก่าหนังสือหายากดังกล่าวมีความเสี่ยงมากขึ้น 

การทำสำเนาหนังสือเก่า หนังสือหายากด้วยการแปลงสภาพให้อยู่ในฟอร์แมตดิจิทัล จึงเป็นแนวปฏิบัติที่ควรเร่งดำเนินการ และนำฟอร์แมตดิจิทัลมาให้บริการกับผู้ใช้ผ่านช่องทางต่างๆ STKS ได้ดำเนินกิจกรรมนี้โดยเริ่มต้นกับศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) ในกิจกรรมที่เรียกว่า "หนังสือเก่าชาวสยาม" 

Technology Review ได้วิเคราะห์ สรุป เรื่องเทคโนโลยีดีเด่นประจำปี 2011  เป็นเรื่องที่น่าสนใจ ทำให้เห็นภาพรวมของสถานภาพนวัตกรรมและเทคโนโลยีใหม่ล่าสุดของโลก โดย Technology Review  คือสื่อที่เผยแพร่เนื้อหาเรื่องเทคโนโลยีเกิดใหม่ระดับโลก ผลิตโดยสถาบันเทคโนโลยีแมสซาจูเซส (Massuchusetts Institute of Technology, MIT) ถือเป็นสื่อสารด้านเทคโนโลยีที่เก่าแก่ที่สุด ก่อตั้งในปี 1899 จนถึงปัจจุบัน  มีอายุมากกว่า 100 ปี นำเสนอเนื้อหาที่มุ่งเน้นเรื่องเทคโนโลยีที่เกิดขึ้นใหม่ในสาขาต่างๆ และวิเคราะห์ถึงผลกระทบของเทคโนโลยีใหม่ต่างๆ  ผลิตสื่อใน 2 รูปแบบหลัก คือวารสารตีพิมพ์ราย 2 เดือนแบบบอกรับเป็นสมาชิก ฉบับล่าสุด คือ ฉบับปีที่ 115 (Volume 115 No.1) เดือนมกราคม – กุมภาพันธ์ 2012 ทั้งในฉบับรูปเล่ม  (Printed) และสื่อแบบออนไลน์ที่เปิดให้อ่านฟรีบางส่วนที่  www.technologyreview.com

ในเว็บ Technologyreview มีคอลัมน์ ชื่อ Technology Review Lists ที่ url : www.technologyreview.com/tr50 นำเสนอ 3 หัวข้อที่น่าสนใจยิ่ง คือ TR50 Companies / TR35 Innovators / TR10 Technologies  ของปี 2011 ที่ผ่านมา ดังนี้

10 เทคโนโลยีเกิดใหม่ ประจำปี 2011 (10 Emerging Technologies 2011)   ได้แก่

1. Social Indexing  บริการ Facebook
2. Smart Transformers  หม้อแปลงควบคุมการไหลของไฟฟ้าเข้าสู่ระบบกริด
3. Gestural Interface  การควบคุมคอมพิวเตอร์ด้วยภาษากาย
4. Cancer Genomics  การถอดรหัสพันธุกรรมเชื้อโรคมะเร็ง
5. Solid State Batteries  แบตตารี่ที่เก็บพลังงานได้สูงในราคาถูกสำหรับรถยนต์ไฟฟ้า
6. Homomorphic Encryption  ความปลอดภัยของ Cloud Computing
7. Cloud Streaming  ซอฟต์แวร์ที่มีประสิทธิภาพสูงกับอุปกรณ์เคลื่อนที่
8. Crash – Proof  Code  ความปลอดภัยของซอฟต์แวร์
9. Separating Chromosome  การอ่านลำดับยีนช่วยให้การรักษาโรคได้ดีขึ้น
10. Synthetic Cells  การออกแบบจีโนมที่ช่วยในการผลิตวัคซีนและผลิตจุลินทรีย์สำหรับเชื้อเพลิงชีวภาพ

รายงานงานวิจัยโลกสาขาวัสดุศาสตร์และเทคโนโลยี เป็นรายงานของ Thomson Reuters Global Research Report ที่ให้ความสำคัญในหัวเรื่องมากขึ้นกว่ารายงานฉบับก่อนๆที่เคยจัดทำที่เน้นรายงานเฉพาะรายชื่อผู้นำประเทศต่างๆเท่านั้น  บทความนี้เป็นการวิเคราะห์บทความวิจัยในสาขาวัสดุศาสตร์เป็นหลัก ด้วยงานวิจัยสาขาวัสดุศาสตร์มีความสนิทแน่นแฟ้นกับระบบเศรษฐกิจอย่างยิ่ง   เหตุผลเพราะว่ามีศัยกภาพที่สามารถส่งต่อให้แก่กระบวนการทำงานของอุตสาหกรรมการผลิตและผลิตภัณฑ์นวัตกรรมต่างๆ

ปี 2011 เป็นปีสากลแห่งเคมีขององค์การยูเนสโก (UNESCO International Year of Chemistry) ซึ่งวัสดุศาสตร์มีความเชื่อมต่อประสานอย่างใกล้ชิดและเมื่อกลางปี 2011 นี้มีการจัดประชุมนานาชาติในเรื่องวัสดุศาสตร์ครั้งที่ 6  ที่ประเทศสิงคโปร์  มีนักวิทยาศาสตร์ที่มีชื่อเสียงระดับโลก  เช่น  ผู้ได้รับรางวัลโนเบลเป็นผู้บรรยาย  ยิ่งยืนยันถึงอิทธิพลในความสำคัญและการเติบโตของสาขานี้มากยิ่งขึ้น  สถานที่จัดงานประชุมก็มีความสำคัญด้วย  โดยในรายงานนี้ได้สรุปว่าผลงานวิจัยในสาขาวัสดุศาสตร์ในขณะนี้มีกำเนิดมาจากทวีปเอเชียมากที่สุดของโลก  โดยมีหลักฐานที่สนับสนุนเรื่องนี้มาจาก World Science Map

การค้นพบในเรื่องรากฐานของฟิสิกส์  โดดเด่นในช่วงปีแรกๆ ของศตวรรษที่ 20 ในขณะที่ต่อมามีการค้นพบในสาขาชีววิทยาโมเลกุลเช่นโครงสร้างดีเอ็นเอในช่วงศตวรรษที่ 21 ส่วนยุคใหม่ที่ 4 นี้อาจเป็นการปฏิวัติในการค้นพบงานวิจัยด้านวัสดุ  สิ่งของ สสารต่างๆ ก็เป็นได้

รายงานชุด Global Research Report ในฉบับนี้ต้องการรายงานแจ้งให้ผู้จัดทำนโยบายทราบถึงการเปลี่ยนแปลงภูมิทัศน์ของงานวิจัยโลก  โดยทำการตรวจสอบถึงการเติบโตในระดับโลกและระบุถึงผู้ที่มีบทบาทสำคัญเป็นผู้นำและนำเสนอหัวข้อที่ร้อนแรง 3 เรื่องคือ  กราฟีน (Graphene) / Metal-Organic Frameworks, MOFs  /  Electrospun Nanofibrous Scaffolds  used  for Tissue Engineering, ENS

STKS ได้จัดทำคู่มือคู่มือการเตรียมสื่อดิจิทัลที่มีคุณภาพอันเป็นคู่ืมือที่นำเสนอแนวปฏิบัติเพื่อกำหนดข้อกำหนดการพัฒนาสื่อดิจิทัลที่มีคุณภาพขององค์กร โดยการประยุกต์ใช้ซอฟต์แวร์หลากหลายที่คุ้นเคย เช่น Microsoft Office, OpenOffice.org, PDF Tools รวมทั้งหนังสือคู่มือการบริหารจัดการบรรณานุกรมด้วย Zetoro & OpenOffice.org Writer ซึ่งเป็นคู่มือแนะนำการบริหารจัดการรายการอ้างอิง บรรณานุกรมด้วยซอฟต์แวร์โอเพนซอร์สในกลุ่ม Reference Manager อย่าง Zetoro ที่สามารถทำงานร่วมกับเอกสารที่สร้างด้วย OpenOffice.org Writer ได้เป็นอย่างดี (รวมถึง Microsoft Office Word)

คำว่า “เมทาดาทา” (Metadata) เป็นคำที่วงการบรรณารักษศาสตร์และ สารสนเทศศาสตร์ ให้ความสนใจกันเป็นอย่างมากในช่วงทศวรรษ 1990 ทั้ง ๆ ที่ คำว่า “เมทา” (Meta) นั้น เป็นคำศัพท์ทางคอมพิวเตอร์ ซึ่งหมายความถึง ข้อมูลของข้อมูล มีการใช้ความหมายนี้เป็นครั้งแรกในหนังสือชื่อ NASA’s Directory Interchange Format Manual ซึ่งตีพิมพ์ในปี ค.ศ. 1988