STKS - Science and Technology Knowledge Services - ฝ่ายบริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

ปัจจุบันห้องสมุดมีการดำเนินงานโดยประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร รวมทั้งเทคโนโลยเว็บเพื่อการจัดการและดำเนินงานห้องสมุด โดยใช้เว็บไซต์เป็นเครื่องมือหลักในการให้บริการผู้ใช้และติดต่อสื่อสาร ประชาสัมพันธ์กิจกรรมของห้องสมุดแต่ก็ทำได้ในตามความสามารถของเทคโนโลยีเว็บแบบเดิมเท่านั้น เมื่อพัฒนาการเว็บยุคใหม่ คือ เว็บ 2.0 เข้ามามีบทบาทกับวงการต่างๆ มากขึ้น เครื่องมือเว็บ 2.0 ซึ่งเป็นในกลุ่มของ Social Software ให้เลือกประยุกต์ใช้ตามความเหมาะสมทั้ง Blog , Flickr, Social Bookmarking, Google Docs, Youtube    เป็นต้น  Social Software อีกตัวที่มีความโดดเด่น น่าสนใจซึ่งห้องสมุดสามารถนำมาประยุกต์ใช้ในการให้บริการ คือ Wiki ซึ่งเป็นบทความนี้กล่าวถึง คำจำกัดความของวิกิ ความเป็นมาของวิกิ ลักษณะเด่น ซอฟท์แวร์วิกิและการประยุกต์ใช้วิกิกับงานห้องสมุดเพื่อเพิ่มคุณค่าให้งานบริการห้องสมุดต่อไป

บริษัท Thomson Reuters ได้จัดทำรายงานประจำปีแสดงนวัตกรรมโลก 12 สาขาหลัก ของปี 2011 ในชื่อเรื่อง “2011 State of  Innovation : Twelve Key Technology areas and their states of  Innovation” เป็นรายงานต่อเนื่องจากปี 2009  และ 2010 ด้วยวิธีการวิเคราะห์จากจำนวนเอกสารสิทธิบัตรและนำเสนอเทคโนโลยีหลัก 12 สาขาพร้อมให้รายละเอียด ชื่อบริษัทอุตสาหกรรม เทคโนโลยีสาขาย่อย ชื่อประเทศ และ จำนวนเอกสารสิทธิบัตร
รายงานนี้ได้แสดงให้เห็นถึงความกระตือรือร้นของอุตสาหกรรมภาคต่างๆ ที่มีการคิดค้นนวัตกรรมใหม่โดยแสดงข้อมูลเปรียบเทียบปี 2010 ด้วย จึงทำให้ทราบว่าสาขาใดมีการเติบโตเพิ่มขึ้นอย่างเด่นชัดหรือลดลง รวมทั้งแสดงรายชื่อบริษัทเจ้าของสิทธิ์นวัตกรรม (Assignee)  ตามภูมิภาคหลักของโลก 3 แห่งคือสหรัฐอเมริกา ยุโรป และเอเชีย ด้วย

สรุปเนื้อหาหลักของรายงานฉบับนี้เป็นการนำเสนอข้อมูลกิจกรรมนวัตกรรมของโลกได้อย่างชัดเจน คือ
หมวดเทคโนโลยีที่มีการเพิ่มขึ้นตลอดทั้งปี 2011 ได้แก่

หมวดเครื่องใช้ในครัวเรือน (Domestic Application) และอุปกรณ์การแพทย์ (Medical devices) โดยมีอัตราเพิ่มขึ้นร้อยละ 12
หมวดเทคโนโลยีด้านยานอวกาศ มีอัตราลดลงจากปี 2010 แต่อย่างไรหมวดย่อย Propulsion Plants มีอัตราเพิ่มขึ้นร้อยละ 202
ในส่วนของหมวดยานยนต์ พบว่า สาขา Alternate powered vehicles มีการเติบโตสูงสุด
หมวดเทคโนโลยีชีวภาพ ถือเป็นสาขาใหม่ในปี 2012 นี้ ทีมงานวิเคราะห์พบว่ามีความสำคัญมากขึ้นเป็นสาขาเกิดใหม่ทดแทนสาขาเดิมคือ Agrochemical and Agriculture ที่มีกิจกรรมด้านนวัตกรรมลดลงมาก
ในหมวดเครื่องสำอาง พบว่าหมวดย่อย สารลดการขับเหงื่อ (antiperspirant) มีอัตราเพิ่มขึ้นถึงร้อยละ 22 โดยบริษัท รอลิอัลเป็นผู้นำเครื่องสำอางค์ของโลก
ผลการวิเคราะห์พบนวัตกรรมในเรื่องยาสูบมีอัตราเพิ่มขึ้นร้อยละ 42 ในอุตสาหกรรม อาหาร ยาสูบ เครื่องดื่ม การหมัก
เทคโนโลยีปิโตรเลียม มีอัตราลดลงทุกหมวดย่อย ยกเว้นหมวดการสำรวจปิโตรเลียมและก๊าซ การขุดเจาะ การผลิตและการแปรรูป ที่มีอัตราเพิ่มร้อยละ 1
ในสาขาอนินทรีย์ในเภสัชกรรมและอุปกรณ์แยกส่วนของสารกึ่งตัวนำ (Semiconductors)  ทั้ง 2 สาขานี้มีอัตราเพิ่มขึ้นร้อยละ 31

สำนักงานสถิติแห่งชาติได้จัดทำการสำรวจการมีการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารในครัวเรือนครั้งแรกในปี พ.ศ. 2544 และตั้งแต่ พ.ศ. 2546 เป็นต้นมา ได้มีการสำรวจต่อเนื่องเป็นประจำทุกปี เพื่อให้ทราบจำนวนประชากรที่ใช้คอมพิวเตอร์ อินเทอร์เน็ต และโทรศัพท์มือถือ พฤติกรรมของการใช้ และจำนวนครัวเรือนที่มีอุปกรณ์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร เช่น โทรศัพท์พื้นฐาน เครื่องคอมพิวเตอร์ เครื่องโทรสาร และการเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตในครัวเรือน ตลอดจนเรื่องที่ต้องการให้ภาครัฐเข้ามาควบคุมดูแลการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสือสาร เป็นต้น

ในปี พ.ศ. 2544 การสำรวจใช้วิธีสัมภาษณ์หัวหน้าครัวเรือน และสมาชิกในครัวเรือนที่มีอายุ 6 ปีขึ้นไป จากครัวเรือนตัวอย่าง 79,560 ครัวเรือน ผลการสำรวจสรุปได้ดังนี้

หลายๆ ห้องสมุดได้เริ่มให้บริการการสืบค้นทรัพยากรสารสนเทศแก่ชาวต่างชาติ เช่น การสืบค้นผ่านบริการของ WorldCat ของ OCLC โดยใช้หลักการลงรายการทรัพยากรสารสนเทศภาษาไทยเป็นอักษรโรมัน (Romanization) ดังตัวอย่าง

แต่เนื่องจากภาษาไทยเป็นภาษาที่ไม่ได้ใช้อักษรโรมัน จึงมีความจำเป็นที่จะศึกษาแนวทางการถอดอักษรไทยเป็นอักษรโรมัน เพื่อการสื่อสารกับชาวต่างชาติ หรือการสื่อสารในประเทศที่ใช้ภาษาอังกฤษเป็นภาษากลาง โดยเฉพาะในประเด็นที่เป็นชื่อเฉพาะ เช่น ชื่อบุคคล ชื่อสถานที่ ชื่อศิลปกรรม ชื่อผลิตภัณฑ์ ชื่อเทคโนโลยี เป็นต้น นับว่าการถอดอักษรไทยเป็นอักษรโรมันมีความสำคัญต่อการเผยแพร่วัฒนธรรมไทยและการถ่ายทอดเทคโนโลยีของไทยต่อชาวต่างประเทศ

สื่อสังคมออนไลน์ (Social Media & Social Network) ได้เข้ามากระทบต่อสังคมในทุกภาคส่วน การกำหนดแนวปฏิบัติเพื่อการใช้งานที่เหมาะสม ทั้งในภาพขององค์กร บุคคลน่าจะมีประโยชน์ต่อการใช้งานในภาพรวม ลองมาดูกันไหมครับว่าแนวปฏิบัติการใช้สื่อสังคมออนไลน์ที่มีอยู่ตอนนี้ มีอะไรน่าสนใจบ้าง อย่างไร

• Facebook ผู้ให้บริการ Social Network ที่มีกระแสการใช้สูงสุดตอนนี้ ได้ตระหนักถึงหน้าที่ของตนเอง ได้จัดทำเว็บไซต์แนะนำการใช้ FB ที่เหมาะสมต่อครู อาจารย์ พ่อแม่ ผู้ปกครอง และผู้สนใจทุกท่าน โดยมีรายละเอียดต่างๆ น่าสนใจ ท่านที่สนใจศึกษารายละเอียดได้ที่ http://www.facebook.com/safety
• Google + ก็เป็นอีกตัวอย่างที่รับผิดชอบต่อสังคม จึงได้จัดทำคำแนะนำแก่ผู้ปกครอง ครู อาจารย์ ตลอดทั้งเยาวชนเองว่าควรใช้อินเทอร์เน็ตอย่างไรให้ปลอดภัย ผ่านเว็บไซต์ http://www.google.com/+/safety/
• องค์กรวิชาชีพสื่อมวลชนได้ร่วมกันกำหนดแนวปฏิบัติ เรื่องการใช้สื่อสังคมออนไลน์ของสื่อมวลชน
• นอกจากนี้ก็มีหลายองค์กร ได้กำหนดแนวปฏิบัติไว้ ดังนี้
  
  • IBM Social Computing Guidelines : Blogs, wikis, social networks, virtual worlds and social media
  • Intel Social Media Guidelines
    
  • Social networking requirements and guidelines at the University of Minnesota
    
  • Social Media in Government: High-level Guidance
    
  • Social media policy @ The National Library of Australia
    
  • American Red Cross Online Communications Guidelines
    
  • FedEx Corporate Blog
    
  • New Media and the Air Force : USA