STKS - Science and Technology Knowledge Services - ฝ่ายบริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

การประชุมวิชาการ STKS ประจำปี 2556
ฝ่ายบริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

เรื่อง  สารสนเทศเพื่อการวิจัยในยุค Open Access

วันพฤหัสบดีที่ 27 มิถุนายน - วันศุกร์ที่ 28 มิถุนายน 2556
ห้อง บอลรูม 1 ชั้น 3 โรงแรมดิเอ็มเมอรัล กรุงเทพฯ
 

ลงทะเบียน  |  ดาวน์โหลดกำหนดการ

หลักการและเหตุผล

              ในแวดวงวิจัย วิชาการของประเทศไทย มีการผลิตผลงานวิจัย ผลงานวิชาออกมาอย่างสม่ำ เสมอ และเป็นจำนวนมาก อย่างไรก็ดีผลงานเหล่านั้นมีระบบบริหารจัดการ การเข้าถึง และการ ให้บริการ ตามแนวทางของแต่ละหน่วยงาน บางหน่วยงานให้บริการเอกสารฉบับเต็ม ในบาง หน่วยงานบริการ เฉพาะข้อมูลบรรณานุกรมและบทคัดย่อ หลายหน่วยงานให้บริการผ่านเอกสารตัว เล่ม และมีหลาย หน่วยงานเปิดระบบออนไลน์ให้เข้าถึงได้สะดวก โดยการให้บริหารจัดการและ การให้บริการดังกล่าว จะทำผ่านห้องสมุด ศูนย์บริการสารสนเทศ สถาบันบริการสารสนเทศที่ทำ หน้าที่เป็นบ่อพักน้ำโดยการ จัดเก็บรวบรวมผลงาน ต่างๆ อันเป็นผลผลิตของประชาคมอย่างเป็น ระบบ และทำหน้าที่ให้บริการ เสมือนเป็นปลายน้ำ อย่างไรก็ดีการสร้างมูลค่าเพิ่มต่อการบริการ ปลายน้ำ ยังคงมีความจำเป็นยิ่งขึ้น ในยุคที่สารสนเทศเป็นปัจจัยสำคัญ โดยการทำให้ผลงานวิจัย ผลงานวิชาการที่จัดเก็บมีการเชื่อมโยง ข้อมูลระหว่างหน่วยงาน การนำข้อมูลจากผลงานดังกล่าว มาประมวลผลในมิติต่างๆ เช่น การหา ความเชี่ยวชาญของบุคลากร การให้ประชาคมนักวิจัย นัก วิชาการมีส่วนร่วมในการเผยแพร่องค์ความ รู้จากผลงาน การใช้ประโยชน์จากผลงานในรูปแบบ ต่างๆ และการเปิดโอกาสให้ทุกภาคส่วนเข้าถึง ผลงาน และองค์ความรู้ได้อย่างเหมาะสม อัน เป็นการสอดรับกับกระแสเทคโนโลยีระบบเปิด (Open Technology)

              ฝ่ายบริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (STKS) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และ เทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ตระหนักถึงความสำคัญของการบริหารจัดการผลงานวิจัย ผลงาน วิชาการของประเทศไทยที่มีอยู่เป็นจำนวนมาก การสร้างมูลค่าเพิ่มจากการดำเนินงานของห้อง สมุด ศูนย์บริการสารสนเทศ สถาบันบริการสารสนเทศ และแนวทางการเผยแพร่บนผลงานวิจัย ผลงาน วิชาการ และองค์ความรู้ที่สอดรับกับเทคโนโลยีระบบเปิด จึงได้จัดการประชุมวิชาการ STKS ประจำปี 2556 ขึ้น ภายใต้หัวข้อเรื่อง “สารสนเทศเพื่อการวิจัยในยุค Open Access” ขึ้น เพื่อให้ ความรู้ เพื่อเป็นกรณีศึกษาและแนวปฏิบัติที่ดีสำหรับห้องสมุด ศูนย์บริการสารสนเทศ สถาบันบริการ สารสนเทศต่อไป 

การสัมมนาความร่วมมือระหว่างห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษา เกิดขึ้นจากทบวงมหาวิทยาลัย (ปัจจุบัน คือ สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา) ให้ความสนใจในการพัฒนาห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษา ด้วยตระหนักว่า ห้องสมุดเป็นหัวใจของกิจกรรมทางวิชาการของสถาบันอุดมศึกษา ถ้าจะพัฒนาสถาบันอุดมศึกษาให้สามารถที่จะทำภารกิจทางวิชาการได้อย่างเต็มที่ ก็จำเป็นที่จะต้องพัฒนาระบบงานห้องสมุดให้มีความเข้มแข็ง มีขีดความสามารถที่จะเสริมสนองบริการด้านต่างๆ ที่สถาบันอุดมศึกษาจะทำ คณะอนุกรรมการพัฒนาห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษา ที่ทบวงมหาวิทยาลัยได้ตั้งขึ้นตั้งแต่ปี พ.ศ. 2523 ได้ถือเป็นหน้าที่หลักในการส่งเสริมให้เกิดความร่วมมือระหว่างห้องสมุด โดยกิจกรรมอย่างหนึ่งคณะอนุกรรมการฯ จัดอย่างต่อเนื่องจนถึงปัจจุบัน คือ การประชุมประจำปี เพื่อให้มีการแลกเปลี่ยนความรู้ทางวิชาการ รายงานความก้าวหน้าในงานอาชีพบรรณารักษ์และสารนิเทศ ตลอดจนสาขาวิชาที่เกี่ยวข้อง ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีใหม่ๆ และเพื่อเปิดโอกาสให้บรรณารักษ์สถาบันอุดมศึกษา ได้มีโอกาสแลกเปลี่ยนความคิดเห็น ปรึกษาหารือเกี่ยวกับการนำวิธีการต่างๆ มาใช้ เพื่อให้เกิดความร่วมมือกันอย่างกว้างขวางและใกล้ชิดยิ่งขึ้น รวมทั้งพิจารณา ทบทวนความร่วมมือที่ได้กระทำอยู่ อภิปรายถึงปัญหา อุปสรรคและข้อขัดแย้งที่เกิดขึ้น เพื่อร่วมกันพิจารณาหาทางแก้ไข (วิจิตร ศรีสอ้าน, 2528  ; นวนิตย์ อินทรามะ, 2529) การจัดสัมมนาความร่วมมือระหว่างห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษา เริ่มต้นเป็นครั้งแรก ในปี พ.ศ. 2522 โดยมีห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษาแต่ละแห่งหมุนเวียนเป็นเจ้าภาพในการจัดงานร่วมกับคณะอนุกรรมการพัฒนาห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษา (ต่อมาเป็นคณะกรรมการพัฒนาห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษา) และมีลำดับการจัดงาน ดังนี้

Open Archival Information System Reference Model หรือ OAIS Reference Model พัฒนาโดย The Consultative Committee for Space Data Systems (CDSDS) เป็นกรอบแนวความคิด (conceptual framework) เพื่ออธิบายคุณลักษณะที่จำเป็นของระบบสารสนเทศจดหมายเหตุ ซึ่งนับว่าเป็นก้าวแรกในการจัดทำมาตรฐานอย่างเป็นทางการสำหรับการจัดเก็บ สารสนเทศในระยะยาว (Long –term archiving) กับข้อมูลทางอวกาศ

คำ ว่า Open Archival Information System หรือ ระบบสารสนเทศจดหมายเหตุแบบเปิด บางครั้งอาจสร้างความเข้าใจผิดได้ จากคำว่า “Open” เพราะว่า “Open” ในที่นี้ หมายถึง การพัฒนา คำแนะนำ และมาตรฐาน ที่ถูกสร้างขึ้นในกลุ่มที่มีความสนใจเดียวกันอย่างเปิดเผย แต่ไม่ได้หมายความว่า การเข้าถึงระบบนั้นจะไม่มีการจำกัด

กล่าว ได้ว่า OAIS คือ ระบบจดหมายเหตุที่ประกอบด้วย กลุ่มคนและระบบ ที่ได้ทำข้อตกลงและรับผิดชอบร่วมกันในการสงวนรักษาสารสนเทศ และทำให้สามารถเข้าถึงได้ในกลุ่มผู้ใช้เป้าหมาย ซึ่งทำให้ OAIS นี้ แตกต่างจากระบบอื่นที่ใช้คำว่า “archive”

ผู้ที่สนใจในสารสนเทศสิทธิบัตร คงจะเคยได้ยินชื่อฐานข้อมูล Derwent World Patent Index, DWPI มาบ้างไม่มากก็น้อย DWPI ถือเป็นฐานข้อมูลสิทธิบัตรยอดเยี่ยมที่สุดด้วยมีคุณลักษณะที่แตกต่างไปจากฐานข้อมูลสิทธิบัตรเชิงพาณิชย์หรือแบบเสรีอื่นๆ  แผนก Intellectual & Science Business ของบริษัท Thomson Reuters, TR เจ้าของฐานข้อมูล DWPI ได้ประกาศเมื่อวันที่ 11 มีนาคม 2013  ณ เมือง Seville ประเทศสเปน และ เมือง Alexandria รัฐเวอร์จิเนีย สหรัฐอเมริกา  เรื่องการครบรอบ 50 ปี ของฐานข้อมูล DWPI

DWPI เป็นฐานข้อมูลสิทธิบัตรที่มีการยอมรับและน่าเชื่อถือสูงสุดในกลุ่มผู้ตรวจสอบการพิจารณาอนุมัติให้สิทธิบัตรในสำนักงานสิทธิบัตรทั่วโลก (The world's most trusted source of patent information)  การประกาศครั้งนี้ถือเป็นโอกาสหรือ เป็นวาระของเหตุการณ์สำคัญที่เป็นการให้เกียรติแก่ฐานข้อมูล DWPI ที่มีการให้บริการมาอย่างยาวนาน รวมถึงเป็นปีที่ DWPI มีการเพิ่มข้อมูลสิทธิบัตรประเทศอินโดนีเซียเป็นครั้งแรก  (ขณะนี้ DWPI มีเนื้อหาสิทธิบัตรของแถบเอเชียแปซิฟิกในภาษาอังกฤษเกือบครบถ้วน)

การฉลองครบรอบเหตุการณ์สำคัญนี้ DWPI เป็นสัญญลักษณ์ที่แสดงว่า DWPI ยังคงดำเนินการให้บริการอย่างมืออาชีพต่อเนื่อง โดยที่จุดเริ่มต้นของ DWPI เกิดขึ้นในปี 1963

สืบเนื่องจากความตื่นตัวเกี่ยวกับ ASEAN ทีม STKS ได้ดำเนินการพัฒนาฐานข้อมูลบรรณานุกรมสารสนเทศ ASEAN ซึ่งครอบคลุมสารสนเทศเกี่ยวกับอาเซียน ทั้งข้อมูลทางบรรณานุกรมของ หนังสือ วิทยานิพนธ์ งานวิจัย บทความ เอกสารจากการประชุมสัมมนา บทความที่เผยแพร่ทางเว็บไซต์ เว็บไซต์ของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เว็บไซต์ของสถานศึกษาที่เปิดการเรียนการสอนเกี่ยวกับอาเซียนศึกษา หรือเอเซียตะวันออกเฉียงใต้ รายการโทรทัศน์ ทั้งภาษาไทยและภาษาต่างประเทศ

ฐานข้อมูลนี้สามารถเข้าถึงได้ที่ http://nstda.or.th/asean/