ช่วงนี้อากาศร้อนเพื่อนๆ อย่าใจร้อนตามอากาศกันนะ 

ใกล้ปิดเทอมแล้ว ช่วยกันปลูกและดูแลต้นไม้ที่บ้านกันดีกว่านะคะ 

ด้วยความปรารถนาดีจาก  โรงเรียนโสตศึกษาจังหวัดอุดรธานี

โรงเรียนได้ประชุมวางแผนงานในกลุ่มนักศึกษา และคณะครูที่สนใจศึกษาขจร เพื่อทำการค้นหาข้อมูลจากแหล่งข้อมูลต่าง ๆ เช่น ชุมชน  ภูมิปัญญาชาวบ้าน  หนังสือสวนพฤกษศาสตร์  เป็นต้น และได้เริ่มทำการศึกษาข้อมูลทั่วไปของขจร  เช่น สภาพสิ่งแวดล้อมที่ขจรสามารถเจริญเติบโตได้ดี และมีความสมบูรณ์ ซึ่งได้ทำการทดลองนำต้นขจรไปปลูกในสภาพดินที่แตกต่างกัน   การขยายพันธุ์ของขจรที่ศึกษาโดยวิธีการตอน  การปักชำ  การเพาะเมล็ด  การใช้ปุ๋ยบำรุง  และการศึกษาลักษณะภายนอกของขจรที่ศึกษา เช่น ราก ลำต้น ใบ ดอกและผล โดยมีข้อมูลจากการศึกษาขจรดังนี้

                         ชื่อพื้นเมือง              :  ขจร
                         ชื่ออื่น                     :  สลิด
                         ชื่อวิทยาศาสตร์         :  Telosma minor Craib
                         ชื่อวงศ์                    :  ASCLEPIADACEAE
                         ชื่อสามัญ                 :  Milkweed  Family
                         ลักษณะวิสัย             :  ไม้เลื้อย
                         การขยายพันธุ์           :  เพาะเมล็ด  ปักชำ
                         ประโยชน์                 :   ราก   ใช้ผสมยาหยอดตา    
                                                          ดอก   นำไปประกอบอาหาร   
                                                          ใบ    ใช้ทำยาฆ่าแมลง , ใช้ทำกระดาษ (สูตรพิเศษของวชิราโปลี)

ลักษณะพิเศษ

            ขจรเป็นพันธุ์ไม้วงศ์เดียวกับโมก และยี่โถ มีถิ่นกำเนิดในเอเชียเขตร้อน พบมากในภาคกลางขึ้นไปจนถึงภาคเหนือ  นิยมปลูกเป็นไม้ประดับและใช้ประโยชน์จากดอกและผล ดอกออกดกในฤดูฝน มีลักษณะเป็นช่อ สีเหลือง ช่อละ 10-20
ดอก ขนาดดอกประมาณ 5-8 เซนติเมตร ด้านช่อดอกยาวประมาณ 1-2 เซนติเมตร ดอกย่อยมีใบประดับเส้นเล็กๆ ยาวประมาณ 2-2.5 มิลลิเมตร  1 คู่ ลักษณะของใบ เป็น      สีเขียวอ่อน คล้ายรูปหัวใจ ใบโพ หรือคล้ายใบพลู ขอบใบจะเรียบเกลี้ยงไม่มีหยัก จะเห็นเส้นใบชัด หน้าใบเป็นคลื่นเล็ก ลักษณะของลำต้น เป็นไม้เลื้อยเถา มีเนื้อไม้ ไม่มีมือเกาะ
เปลือกมีลักษณะเรียบ ลักษณะผลและเมล็ด  ผลมีลักษณะรูปยาวรี โค้งเล็กน้อย  กว้างประมาณ 1.5 -2.5 เซนติเมตร 
ยาวประมาณ 10-15 เซนติเมตร เมล็ดมีขนาดเล็กแบน มีเส้นขนคล้ายไหมสีขาว เป็นพู่ที่ขั้วเมล็ด  ช่วยพยุงเมล็ดให้ลอยตามลม ปัจจุบันประชากรนิยมปลูกขจร เพราะดอกมีกลิ่นหอม  ดอกกับผลสามารถนำไปรับประทานเป็นผักจิ้มและเครื่องเคียงอาหารประเภทแกง  และยำ  ราคาค่อนข้างแพง

ชื่อพื้นเมือง         ชบาด่าง

ชื่อวิทยาศาสตร์   Hibiscus rosa-sinensis L.

ชื่อวงค์              MALVACEAE

ชื่อสามัญ          Hibiscus

ประโยชน์         ช่วยฟอกโลหิต บำรุงจิตใจให้แช่มชื่น บำรุงผิวพรรณนอกจากนี้ยังช่วยรักษาและบรรเทาโรคเกี่ยวกับไตได้

ชื่อพื้นเมือง    จาน (อีสาน)  จอมทอง  (เหนือ)   จ้า  (ใต้)

ชื่อวิทยาศาสตร์   Butea monosperma (Lam.) Taub.

ชื่อวงค์         PAPILIONACEAE

ชื่อสามัญ      Flame of the forest

ประโยชน์      ดอกมีน้ำหวานรับประทานได้

งานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน  สนองพระราชดำริโดย  โรงเรียนโสตศึกษาจังหวัดอุดรธานี

ชื่อพื้นเมือง : หมากเยา ภาคกลางเรียกว่า  สบู่ดำ  ภาคเหนือ  เรียกว่ามะหุ่งฮั้ว ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ  เรียกว่า มะเยา  สีหลอด ภาคใต้ เรียกว่า หงเทศ .ยาเคาะ
ชื่อวิทยาศาสตร์:   Jatropha  curcas   L.
ชื่อวงศ์         : EUPHORBIACEAE
ชื่อสามัญ          :  Physic nut, Purcing  nut ,Curcas  bean
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ของต้นสบู่ดำ(Jatropha  curcas   L.)
เป็นไม้พุ่มหรือไม้ต้นขนาดเล็ก สูง 2-7 เมตร มีอายุไม่น้อยกว่า 20 ปี จัดอยู่ในวงศ์เดียวกันกับ ยางพารา สบู่แดง ปัตตาเวีย มะละกอฝรั่ง หนุมานนั่งแท่น  โป๊ยเซียน มันสำปะหลัง มะยม มะขามป้อม ผักหวานบ้าน   เป็นต้น
การศึกษาธรรมชาติแห่งชีวิต ต้นสบู่ดำ บริเวณด้านหลังอาคารเกษตรโรงเรียนสะพือวิทยาคาร ตำบลสะพือ  อำเภอตระการพืชผล จังหวัดอุบลราชธานี โดยเลือกศึกษาต้นที่มีอายุแตกต่างกันคือ 1 เดือน  2  เดือน  3  เดือน     4   เดือน    1 ปี   2 ปี

ราก
มีรากแก้ว รากแขนง

รากแก้ว  เป็นรากที่แข็งแรงมากที่สุด   มีขนาดความยาว 6-27 เซนติเมตร  เส้นผ่านศูนย์กลาง 1-17 เซนติเมตร  จะมีขนาดโตขึ้นเมื่อมีอายุมากขึ้น  มีสีขาวปนเทาการเจริญเติบโตของรากแก้วส่วนมากจะเจริญตามแนวแรงโน้มถ่วงของโลก รากแขนง มีความยาว 3-15 เซนติเมตร เส้นผ่านศูนย์กลาง 0.2- 6 เซนติเมตรจะมีรากฝอยแตกออกมามีผิวขรุขระ สีเหลืองปนขาว ไม่มียาง กลิ่นฉุน  เมื่อจับดูจะรู้สึกสากมือ ตรงโคนรากกลมใหญ่ และเรียวยาวแหลมไปตามความยาวของราก  มีสีขาวออกดำๆโคนรากสีขาว ปลายสุดของรากสีดำทั้งนี้ขึ้นอยู่กับลักษณะสภาพดิน และชนิดของดิน  รากฝอยมีสีขาว  มีความยาวน้อยที่สุด เส้นที่ยาวที่สุด 9.9 เซนติเมตร เส้นรอบวง 0.1 เซนติเมตร และเส้นที่สั้นที่สุดยาว 0.4  เซนติเมตร  แล้วแต่อายุของแต่ละต้น มีสีขาวปนน้ำตาล  แต่ว่าออกสีขาวเป็นส่วนมาก  มีความอ่อน ไม่แข็งแรง  จะแผ่ออกมาจากรากแก้ว ตามผิวที่มีความขรุขระ  ระบบโครงสร้างรากฝอยน่าจะมีขนรากเล็กๆ เกาะอยู่ตามผิว

ลำต้น
มีเปลือกลำต้นเรียบ มีสีเทา-น้ำตาล ลำต้นเกลี้ยงอวบน้ำ เป็นไม้เนื้ออ่อน  ไม่มีแก่น  หักง่าย มียางสีขาวใส  ลำต้น อายุ 1 เดือน มีความสูง 23.5  เซนติเมตรขนาดของลำต้นมีเส้นรอบวงยาว 3เซนติเมตร สีเขียวอ่อน ผิวเรียบมีจุดเล็กๆตกกระเป็นจำนวนมาก ยางสีขาวใส แกนกลางเป็นวุ้นใสมีขนาดใหญ่ เนื้อไม้มีขนาดเล็กกว่าแกนกลางมีลักษณะเป็นเส้นใยสีขาว  เปลือกสีเขียวอ่อนมีจุดเล็กๆคล้ายตกกระกระจายทั่วลำต้น ยังไม่มีเยื่อหุ้มจะเห็นเปลือกหุ้มสีเขียว เมื่ออายุ 4 เดือน ลำต้นสูง 54.5 เซนติเมตร
เส้นรอบวงของลำต้น ยาว 7.5 เซนติเมตร สีเขียวแก่ ตกกระเป็นจำนวนมาก กระจายทั่วลำต้น ผิวลำต้น ผิวเรียบมีจุดเล็กๆ สีขาว เปลือกสีเขียวแก่เยื่อหุ้มชั้นนอกสุดเป็นแผ่นบางๆสีเหลือง   ยางมีสีขาวขุ่น  แกนกลางเป็นวุ้นสีขาวใสอยู่ในสุดของต้นสบู่ดำ เนื้อไม้เป็นเส้นใยขาว เป็นส่วนที่แข็งแรงที่สุดของลำต้น อายุ 1 ปี  ลำต้นสูง  220 เซนติเมตร เส้นรอบวงของลำต้นยาว 31.2 เซนติเมตร สีเขียวแก่ ตกกระ กระจายไปทั่วลำต้น เปลือกสีเขียวแก่มีจุดเล็กๆสีขาวกระจายทั่วลำต้น เยื่อหุ้มชั้นนอกสุดเป็นแผ่นบางสีน้ำตาลอ่อน ผิวของลำต้นผิวเรียบมีจุดเล็กๆตกกระเป็นจำนวนมาก  ยางสีแดง  แกนกลางเป็นวุ้น สีขาวขุ่นมีจำนวนน้อย  เนื้อไม้เป็นเส้นใยสีขาวแข็งแรงที่สุด   เมื่อมีอายุมากขึ้นลำต้นมีจุดด่างสีขาวหม่น เป็นจุดๆมีตาซึ่งเป็นบริเวณที่แตกออกของใบ แตกออกในลักษณะของก้านเดี่ยวสลับกัน  ลำต้นมีเยื่อหุ้มเป็นแผ่นบางๆสีเหลืองอ่อน แก่ อมน้ำตาล  เปลือกชั้นนอกสีเขียวเข้ม ผิวเรียบ แต่ตกกระจำนวนมากกระจายอยู่ทั่ว  มียาง   เปลือกชั้นในมีสีขาวใส  เนื้อมีลักษณะเป็นเส้นยาวตามลำต้น สีขาว ซึ่งเป็นบริเวณที่แข็งแรงที่สุด
ใบ
ใบ    ลักษณะทั่วไปของใบ ใบเดี่ยว รูปไข่หรือรูปฝ่ามือ หยักเว้าลึกไม่ไม่เท่ากัน เป็น 3-7  แฉก โคนใบรูปหัวใจ ปลายใบแหลม ขอบใบเรียบ เรียงเวียนสลับ  ความยาวของก้านใบ   ใบแก่ที่มีความยาวมากที่สุด 19  เซนติเมตร   โดยที่ก้านใบบริเวณกลางของกิ่งมีความยาวมากที่สุด   ตอนโคนต้นและปลายกิ่งจะลดลงตามลำดับ   ก้านใบมีสีเขียวอ่อนแกมเหลือง    รูปทรงใบคล้ายใบฝ้าย   แต่หนาและใหญ่กว่า   ขอบใบมีรอยหยักตื้นๆ 3-5 หยัก   เส้นใบ  เกิดจากจุดเดียวกันที่โคนและแตกออกเป็นเส้นใบไปสู่ปลายใบ   ผิวใบเรียบและลื่น สารกลุ่มคิวทินเคลือบอยู่  กว้าง 14 เซนติเมตร  ยาว 11 เซนติเมตร  หนา 0.1 มิลลิเมตร     ลักษณะการจัดเรียงตัวของเส้นใบ   เป็นแบบร่างแห    สีของ หลังใบมีสีเขียวเข้ม ท้องใบมีสีเขียวอ่อน   ใบอ่อนจะมีสีแดงอ่อนปนกับส้ม  ขนาดของใบที่โตเต็ม  10 – 25  เซนติเมตร

ดอก

ดอกช่อแบบช่อกระจุกซ้อน รูปทรงของดอกวงกลมฐานแคบปลายกว้าง จะออกบริเวณตามซอกใบหรือปลายใบ   ขนาดเล็ก  ดอกย่อย สีเหลือง จำนวน  70-120 ดอกต่อช่อ จะมีขนสีขาว  เมื่อสัมผัสจะรู้สึกนุ่มมีสีเขียว   ออกบริเวณโคนก้านดอกจะมีอยู่ 3 ระยะ คือ ระยะที่ 1 ดอกตูม  ระยะที่ 2 ดอกบาน  ระยะที่ 3 ดอกที่ปฏิสนธิพร้อมทั้งเป็นผล   ความยาวของก้านดอกช่อใหญ่ยาว 3.8-10.5 เซนติเมตร   ส่วนความยาวของก้านดอกช่วงที่ 2 ยาว 2.5-3 เซนติเมตร   ช่วงที่ 3 ยาว 2-2.5 เซนติเมตร  ช่วงที่ 4  ยาว 1.5-2 เซนติเมตร   ลักษณะของดอกตูม ก้านดอกยาว 4-7 มิลลิเมตร   กลีบเลี้ยง 5 กลีบ   กลีบดอก 5 กลีบ   สีของกลีบเลี้ยงและกลีบดอกมีสีเขียว   รูปทรงของดอก รูปไข่ปลายแหลมโค้งกลม คล้ายดอกบัวตูม   ขนาดของดอกเส้นผ่านศูนย์กลาง 3-4 มิลลิเมตร   ความยาวจากฐานดอกถึงปลายดอกยาว 3-5 มิลลิเมตร   ลักษณะของกลีบดอกติดกัน  สีเกสรตัวผู้และตัวเมียมีสีเหลือง   จำนวนเกสรตัวผู้มากกว่าเกสรตัวเมีย ตัว  ดอกแต่ละช่อบานไม่พร้อมกัน ช่อดอกประมาณ 15-30 ช่อต่อต้น    ลักษณะของดอกบาน กลีบเลี้ยงจะแยกออกจากกัน 5  กลีบ สีเขียวอ่อน   กลีบดอก 5 กลีบ สีเขียวอ่อน  เกสรเพศผู้มี 4  อันสีเหลือง อยู่ตรงกลางอยู่สูงจากเกสรตัวเมียติดกันช่อเดียว  เกสรเพศเมีย 1 อัน   มีสีเหลืองแยกเพศ  ก้านชูอับเรณู ยาว 6 มิลลิเมตร   อับเรณู ยาว  1  มิลลิเมตร  ก้านเกสรเพศเมียยาว   5 มิลลิเมตรยอดเกสรเพศเมียยาว  1 มิลลิเมตร  รังไข่อยู่เหนือวงกลีบ  ภายในมีไข่  สีเหลือง 4 อัน  ดอกที่ปฏิสนธิแล้ว กลีบเลี้ยงแยกออกจากกัน    กลีบดอกเริ่มร่วง ตรงกลางเริ่มมีเมล็ด  เส้นผ่าศูนย์กลางของเมล็ด 1-2  มิลลิเมตร มีรังไข่อยู่รอบ  มีขนและมีสีเขียวก้านดอกมีความยาว 9 มิลลิเมตร – 1 เซนติเมตร  ความหนาของก้านหรือเส้นผ่านศูนย์กลางบริเวณโคนก้าน 1 มิลลิเมตร   ความหนาของก้านดอกบริเวณติดกับกลีบเลี้ยง 1-2 มิลลิเมตร ก้านดอกมีขนสีขาวนุ่ม   มีกลิ่นฉุนไม่มีพิษ

ผล

ผลจัดเป็นผลเดี่ยว ลักษณะกลมรีเล็กน้อย ขนาดปานกลางกว้าง 2-3 เซนติเมตร  ยาว 2.5-3.5 เซนติเมตร 3 พู  พูละ 1 เมล็ด อยู่รวมกันเป็นพวงแต่ละพวงจะมีผลประมาณ 5-10 ผล  ผลที่เกิดจากช่อดอกเดียวกันจะสุกแก่ไม่พร้อมกัน   ผลอ่อนมีสีเขียวอ่อนแหลมตรงส่วนท้าย  เมล็ดอ่อนสีขาว  ภายในเมล็ดจะมีน้ำใสๆอยู่ข้างใน เมื่อสัมผัสดูผลจะเรียบมีร่องตามความยาว    เมื่อแก่มีสีเหลือง เมื่อสัมผัสผิวจะเรียบเหมือนผลอ่อนเมื่อผ่าดูข้างในจะพบเมล็ดสีดำ เมื่อผ่าดูข้างในเมล็ดมีสีขาวเมื่อสัมผัสเนื้อในเมล็ดจะลื่นมือเป็นมันๆ ผลสด 1 กิโลกรัม  มีจำนวน 85-90 ผล   ผลแห้งหรือผลแก่เต็มที่มีสีน้ำตาลถึงดำ แตกเป็น 3 พู แต่ละพูมี 1 เมล็ด เมื่อสัมผัสผลจะขรุขระเมื่อนำเปลือกไปลอยจะไม่จมน้ำ แตกตามร่องของผล แกะดูข้างในจะพบเมล็ดสีดำ

เมล็ด

เมล็ด  รูปกลมรี ขนาดเมล็ดกว้างประมาณ 1.5 เซนติเมตร  ยาวประมาณ 2 เซนติเมตร    เมล็ดอ่อนสีขาวในจะมียางสีขาว   เมล็ดแก่ เปลือกหุ้มเมล็ดสีดำแข็งมาก   ไม่เรียบเป็นรอยแตกแยก   ส่วนบริเวณหัวและท้ายจะมีลักษณะแตกกว่าบริเวณอื่น เนื้อในเมล็ดสีขาว   เมื่อนำมาบดและบีบ  1 กิโลกรัมจะมีน้ำมันไหลออกมา 50 ลูกบาศก์เซนติเมตร

สรรพสิ่งล้วนพันเกี่ยว

ปัจจัยทางกายภาพที่เกี่ยวพันกับสบู่ดำ
ดิน
จากการศึกษาพบว่าต้นสบู่ดำเจริญเติบโตได้ดีในดินร่วนซุยมากกว่าดินเหนียวและดินทราย
น้ำและความชื้น
จากการศึกษาพบว่าต้นสบู่ดำเจริญเติบโตได้ดีในบริเวณที่ระบายน้ำได้ดี  ถ้ามีความชื้นมากรากจะ
เน่า
แสง
ต้นสบู่ดำที่อยู่ในร่ม  ก้านใบจะใหญ่ยาว  สีเขียวเข้ม   ใบพยายามกางออกเพื่อรับแสง เมื่อสังเกตดูลักษณะการแตกกิ่งก้านของต้นสบู่ดำ  ต้นสบู่ดำที่อยู่ในร่ม  จะมีระยะการแตกกิ่งก้าน ห่างกว่าต้นสบู่ดำที่อยู่กลางแจ้ง  ดังนั้น แสงแดดจึงเป็นปัจจัยที่มีผลต่อการเจริญเติบโตต้นสบู่ดำ
การกระจายพันธุ์
ต้นสบู่ดำสามารถขยายพันธุ์ได้โดยการเพาะเมล็ด และกิ่ง

ปัจจัยทางชีวภาพที่เกี่ยวพันกับสบู่ดำ
-แมงมุม  จะทำรังและอาศัยอยู่ตามบริเวณกิ่งก้านของลำต้น  และใต้ใบที่แก่
-ตั๊กแตน พบบริเวณลำต้นอ่อนต้นสบู่ดำ
-มดแดงกับมดดำ  มาอาศัยและทำรังอยู่บริเวณใบของต้นสบู่ดำ
-แมลงปีกแข็ง  ตัวสีน้ำเงิน มี 6 ขา มีหนวดสีดำ 2 หนวด มาอาศัยอยู่บริเวณใบของต้นสบู่ดำ
-แมลงตัวสีเขียว  ลำตัวยาว 4  เซนติเมตร  กว้าง 2  เซนติเมตร หนวดเป็นปล้อง  มีสีน้ำตาล  ปล้องสีขาว  ตาสีขาว ขายาว 3-6 เซนติเมตร  หนวดยาว 8 เซนติเมตร
-ตั๊กแตน  ตัวสีน้ำตาล
-เพลี้ยตัวสีขาว  อาศัยบริเวณดอกและใบ  มีใยสีขาว มันจะกัดกินใบและกิ่งก้านเป็นอาหาร  ทำให้บริเวณนั้นเหี่ยวแห้งและตายในสุด
-หญ้าแพรก  จะขึ้นบริเวณรอบๆต้นบู่ดำ  มีลักษณะใบเรียวยาว  เป็นพืชใบเลี้ยงเดี่ยว   ใบยาว 3-5 เซนติเมตรกว้าง 0.1-0.2 เซนติเมตร   มีข้อปล้องคล้ายๆต้นไผ่   ลำต้นมีสีเขียวเหลือง   มีความสูงประมาณ 7-30  เซนติเมตร

-ต้นสาบเสือ ใบจะมีสีเขียว   ใบจะมีรอยหยัก 15 หยัก  จะมีขนเล็กๆ การแตกออกของใบจะเป็นลักษณะตรงกันข้าม   ลำต้นมีสีเขียวอ่อน มีขนสีขาว   ความสูงของลำต้น 15-30  เซนติเมตร
-หญ้าคา  เป็นพืชใบเลี้ยงเดี่ยว  มีใบสีเขียว มีขนสีขาวขึ้นตามบริเวณขอบใบและด้านหน้าของใบ  ความสูง 20 -50  เซนติเมตร
-หญ้ามาเลเชีย  ลำต้นจะเลื้อยไปตามพื้นดิน  ใบมีสีเขียว  มีขนสีขาวตามบริเวณขอบใบ  ยอดจะแตกออกจากปล้องของลำต้น

ประโยชน์แท้แก่มหาชน
ลำต้นของต้นสบู่ดำสามารถนำมาทำเป็นยารักษาโรค  ได้แก่  โรคไฟไหม้   โรคหิด  แผลสะเก็ดโรคอีสุกอีใส  แก้ไอ ฯลฯ  ซึ่งมีขั้นตอนดังนี้   นำลำต้นของต้นสบู่ดำมาตัดเป็นท่อนๆ   นำปูนขาวมาทาแล้วย่างไฟให้สุกพอสมควรจากนั้นเตรียมน้ำดื่มไว้   นำท่อนลำต้นสบู่ดำที่ย่างไฟสุกแล้วมาแช่ในขันน้ำที่เตรียมไว้  แล้วดื่มเพื่อบรรเทาอาการไอได้   ลำต้นนอกจากจะนำมาเป็นยารักษาโรคได้แล้วสามารถนำมาเป็นเชื้อเพลิงติดไฟได้
ใบของต้นสบู่ดำสามารถนำมาทำเป็นยารักษาโรคผิวหนัง   โรคปากนกกระจอก   ลิ้นเป็นฝ้าขาวในเด็กได้ดี   รักษาโรคเบาหวาน   ส่วนของยางใช้เป็นสารต้านมะเร็ง
เมล็ดสามารถใช้เป็นยารักษาโรคไขข้ออักเสบ   โรคเกาต์   ใช้เป็นยาถ่าย   ยาระบาย   และยังใช้สกัดเป็นน้ำมัน
โรงเรียนสะพือวิทยาคารได้เข้าร่วมโครงการเยาวชนอนุรักษ์พลังงาน   ซึ่งเป็นโครงการที่เน้นการตระหนักและเห็นคุณค่าของต้นสบู่ดำ  การใช้ประโยชน์จากเมล็ดสบู่ดำเพื่อที่จะนำมาใช้เป็นพลังงานทดแทนน้ำมันดีเซล ซึ่งจะเป็นทางเลือกใหม่ให้ชุมชนสามารถช่วยเหลือตนเองได้และเป็นการช่วยประเทศในการประหยัดลดการใช้พลังงานอีกทางหนึ่งด้วย
ขั้นตอนการสกัดน้ำมันสบู่ดำ
เราใช้วิธีการสกัดแบบชาวบ้านหรือเรียกง่ายๆ ว่าแบบลูกทุ่ง  วิธีนี้จะได้น้ำมัน
เปอร์เซ็นต์สูง คือ นำเมล็ดมาล้างให้สะอาดตากแดดหรือผึ่งลมให้แห้ง บดให้ละเอียดใส่ลังถึงนึ่งด้วยไอน้ำประมาณ  30 นาที นับเวลาตั้งแต่น้ำเดือดแล้วผึ่งลมให้เย็น  นำเข้าเครื่องอัดที่อัดด้วยแม่แรงรถยนต์ขนาดเล็ก 10-15 ตันจะได้น้ำมันประมาณ 25% ของน้ำหนักเมล็ด เครื่องบีบจะทำจากกระบอกโลหะกลมเจาะรูโดยรอบ  มีตัวหมุนบิดเกลียวอัดลงไป  และใช้คันโยกแม่แรงขึ้นมาเพื่อให้เกิดการอัดตัวสูงขึ้นน้ำมันจะไหลออกตามรูกระบอกแล้วไหลรวมออกตามท่อ กรองด้วยผ้าขาวบาง  นำไปใช้กับเครื่องยนต์ได้ทันที

นอกจากนั้นทางโรงเรียนยังได้เพาะพันธุ์เมล็ดสบู่ดำเพื่อนำไปแจกให้กับชุนชุมเพื่อเป็นการขยายพันธุ์ให้มากขึ้นและเป็นการสร้างความตระหนักให้ชุมชนรู้ถึงคุณประโยชน์ของสบู่ดำ เกิดจิตสำนึกในการอนุรักษ์พลังงานเห็นคุณค่าและใช้อย่างประหยัดเกิดประโยชน์สูงสุด

การวิเคราะห์
ขั้นที่ 1 สบู่ดำ  ราก ลำต้น ใบ ดอก ผล เมล็ด
ขั้นที่ 2 ลำต้น    ลำต้นเหนือดิน ลำต้นใต้ดิน
ขั้นที่ 3 ลำต้นเหนือดิน ตั้งตรงได้เอง ตั้งตรงเองไม่ได้
ขั้นที่ 4 ตั้งตรงได้เอง สี   รูปทรง ขนาด  สูง ผิว ความเหนียวของลำต้น อายุ
หัวข้อศึกษา “อายุของลำต้นสบู่ดำ”
ผลการศึกษา เลือกลำต้นที่มีอายุมากหรือลำต้นที่แก่จัด
คุณสมบัติ แข็งกระด้าง
ศักยภาพ  ทำให้มีความอดทนต่อสู้
แนวคิด  ใช้อายุของลำต้นสบู่ดำมาทำเป็นถ่าน
แนวทาง  ทำถ่านจากลำต้นสบู่ดำ
วิธีการ
1.นำต้นสบู่ดำที่แก่จัด มาตัดเป็นท่อนๆ ตากให้แห้ง  เผาให้เป็นถ่านตำให้ละเอียดแล้ว กรองให้ผงละเอียดเท่ากับผงแป้ง
2. นำแป้งจำนวน 200 กรัม ต่อ 500 กรัม ผสมกันในน้ำ 12 บีกเกอร์ ขนาด 80 มิลลิเมตรปั้นเป็นรูปทรงตามที่ต้องการ ตากให้แห้งในบริเวณที่แดดจัดเป็นเวลา 2-3  วันสามารถนำไปใช้ได้ และเก็บไว้ในที่แห้ง
การวิเคราะห์
ขั้นที่ 1 สบู่ดำ  ราก ลำต้น ใบ ดอก ผล เมล็ด
ขั้นที่ 2 ใบ  ผลสด ผลแห้ง
ขั้นที่ 3 ใบประกอบ ผลแห้งเมล็ดอ่อน     ผลเปลือกแข็ง ผลแห้งแตก ผลแห้งแตกฝาปิด ผลแตกแบบผักกาด ผลแห้งแล้วแตก
หัวข้อศึกษา   ผลแห้งแล้วแตก
ผลการศึกษา   ผลแห้งแล้วแตกของผลสบู่ดำมาทำเป็นปุ๋ย      คุณสมบัติ มีธาตุไนโตรเจน
ศักยภาพ  เพิ่มแร่ธาตุให้กับดิน
แนวคิด  ทำปุ๋ย
แนวทาง  1.ปุ๋ยหมัก
2.ปุ๋ยน้ำหมัก
วิธีการ
1.วิธีการทำปุ๋ยหมัก
1. ใส่น้ำ 1/2  ถัง
2. ใส่ EM 2 ช้อนโต๊ะ
3. .ใส่กากน้ำตาล 1/3 ลิตร
4.ใส่วัชพืชแล้วคนให้เข้ากัน
5.ปิดฝาไว้โดยไม่ต้องสนิท

เพื่อให้นักศึกษาโรงเรียนวชิราโปลีเทคนิคทุกคนได้รู้   เข้าใจเกี่ยวกับต้นไม้พืชพรรณต่างๆ  โดยเฉพาะ “ต้นขจร” และการพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกันของสรรพสิ่ง โดยเล็งเห็นถึงความสำคัญของการอนุรักษ์พันธุกรรมพืช เกิดจิตสำนึก รู้จักหวงแหนและเห็นคุณค่าของธรรมชาติ  ในการนี้โรงเรียนวชิรา
โปลีเทคนิค สงขลาได้ทำรายงานการศึกษาขจรตั้งแต่เริ่มศึกษาขจรจนถึงการนำมาสร้างเป็นผลิตภัณฑ์เพื่อนำไปใช้ประโยชน์

วัตถุประสงค์

1.  เพื่อให้นักศึกษามีความรู้และเข้าใจข้อมูลต่างๆเกี่ยวกับขจร
2.  เพื่อให้นักศึกษานำความรู้จากการศึกษาต้นขจรไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้
3.  เพื่อส่งเสริมให้นักศึกษารู้จักการบำรุงดูแลรักษาต้นไม้
4.  เพื่อส่งเสริมให้นักศึกษารู้จักการขยายพันธุ์พืชและส่งเสริมการหารายได้พิเศษหรือนำไป
ประกอบเป็นวิชาชีพได้
5.  เพื่อให้นักศึกษามีความเข้าใจถึงการอยู่ร่วมกันของสิ่งมีชีวิตโดยการพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน
ระหว่างมนุษย์  สัตว์ และพืช
6.  เพื่อส่งเสริมและฝึกให้นักศึกษารู้จักใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์และศึกษาค้นคว้าข้อมูล
เกี่ยวกับพันธุ์ไม้ไทย
7.  เพื่อให้นักศึกษาฝึกความอดทนในการศึกษาค้นคว้าและมีความรับผิดชอบในการทำงานเป็น
หมู่คณะ
8.  เพื่อปลูกฝังให้นักศึกษามีความรักความหวงแหนและมีจิตสำนึกในการอนุรักษ์พันธุกรรมพืช

ผลที่คาดว่าจะได้รับ

1.  นักศึกษามีความรู้  ความเข้าใจ  เกี่ยวกับต้นขจรเพิ่มมากขึ้น
2.  นักศึกษาสามารถนำความรู้ไปประยุกต์ใช้และประกอบอาชีพได้
3.  นักศึกษาทุกคนมีความรับผิดชอบ  และมีจิตสำนึกในการอนุรักษ์พันธุกรรมพืช
4.  นักเรียนมีความเข้าใจเกี่ยวกับความสัมพันธ์กันระหว่าง  คน  พืช  และสัตว์

ภาพสร้อยทอง

    วันที่ 25 กรกฎาคม 2551

โรงเรียนหนองบัวแดงวิทยาได้มาศึกษาดูงานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน โรงเรียนแก้งคร้อวิทยา

ด้านอนุกรมวิธานของพืช

1.       ชื่อพื้นเมือง  (Local  name )  ว่านตูบหมูบ

2.       ชื่อวิทยาศาสตร์ (Scientific  name)  Kaempferia  galangal L.

3.       ชื่อวงศ์  (Family)  ZINGIBERACEAE

4.       ชื่อสามัญ (Common name)

5.       ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ (Description)

ลักษณะทั่วไป

         1.    ลำต้น  :  มีลำต้นซึ่งเกิดจากหัวหรือเหง้าอยู่ใต้ดิน

         2.    ใบ :  ใบเดี่ยว  เรียงตรงข้าม  มี  2  ใบ ค่อนข้างอวบน้ำ  รูปค่อนข้างกลม  ใบแนบติดกับพื้น  ขนาดประมาณฝ่ามือ  ปลายแหลม  ท้องใบสีเขียวซีดกว่าด้านบน  โคนใบมนปลายแหลม  ของใบเว้าเล็กน้อย  ขอบใบเป็นคลื่น  มีขนอ่อนบริเวณท้องใบ 

         3. ดอก : ออกดอกในราวเดือน  พฤษภาคม – กรกฎาคม  ของทุกปี  ส่วนมาก  1  ต้นออกดอกเพียงดอกเดียว  ออกดอกสีขาวเหลือบม่วงตรงกลางกลีบดอกกลาง  ส่วนกลีบดอกทั้งสองข้างมีสีขาวแทงช่อดอกขึ้นมาตรงกลางระหว่างซอกใบทั้ง 2 ใบ  กลีบดอกย่อย  4  กลีบ  ชนิดใบสีเขียวใบตองกล้วยอ่อน  กลีบดอกสีขาว  2  กลีบ  กลีบดอกสีขาวเหลือบม่วง  2  กลีบรวมเป็น 1  ดอก  ชนิดใบเขียวเข้มมี  4  กลีบ  สีม่วงทั้ง  4  กลีบ  บางต้นที่สมบูรณ์  อาจมีดอก  1-3  ดอก  ออกดอกเป็นกระจุกพร้อมกัน ดอกมีกลิ่นหอมอ่อน ๆ

          4. เมล็ด :  หลังจากดอกบาน  ได้  3  สัปดาห์  ดอกที่ได้รับการผสมจะพัฒนาเป็นเมล็ด  เกิดเยื่อหุ้มรูปกระสวยสีขาว  เมื่อเมล็ดพัฒนาเต็มที่จะมีสีน้ำตาลครีม  เรียงกันอัดแน่นอยู่ภายในกระเปาะหุ้มสีขาว  รวมระยะเวลาตั้งแต่ดอกบานจนกระทั่งเป็นเมล็ดและแตกออกจากกระเปาะหุ้ม  จำนวน  32  วัน  1  ดอกจะมีพูเมล็ด  6  พู  พูละ  5-6  เมล็ด  โดยมีเยื่อบางสีขาวหุ้มแต่ละพูของเมล็ดอีกครั้ง  จำนวน  50-60  เมล็ดต่อกระเปาะ  ( 1 ดอก)  กระเปาะหุ้มเมล็ดสีขาวเมื่อแตกออกจะมี  3  กลีบ

                5. ราก  :  รากงอกออกมาตามหัวที่อยู่ใต้ดิน  รากเป็นกระจุกคล้ายรากของกระชาย  ปลายรากเป็นปมคล้ายรูปหอก  ยาวประมาณ  10- 15  เซนติเมตร

                ด้านนิเวศวิทยาและการกระจายพันธุ์ของปัจจัยหลัก

                เป็นพืชคลุมดินชอบความชุ่มชื้น  พบทั่ว ๆ  ไปในป่าเป็นไม้ล้มลุกมีอายุเพียง  1  ปี  มีลำต้นหรือเหง้าใต้ดิน เนื้อภายในสีเหลืองอ่อน  บริเวณขอบนอกมีสีเหลืองเข้ม  มีกลิ่นหอม  ออกดอกเป็นช่อตรงกลางระหว่างใบ  ดอกสีขาวหรือสีขาวเหลือบม่วง (บางครั้งมองดูคล้ายสีชมพู )  มีกลีบประดับรองรับดอก  ซึ่งใบและต้นจะเริ่มแห้งเมื่อมีดอก  ผลแก่เมื่อแห้งแตกได้  เมล็ดที่หลุดร่วงลงมาสามารถงอกเป็นต้นใหม่ได้ภายใน 1  เดือนเมื่อถูกความชื้นหรือน้ำ

                แหล่งที่พบในประเทศไทย  :  ชอบขึ้นตามที่ชุ่มชื้นบริเวณป่าราบ  ป่าเต็งรัง  ป่าเบญจพรรณ  และป่าดิบ  พบทั่วทุกภาค

                แหล่งกำเนิดและแพร่กระจาย : เอเชียเขตร้อน

                ด้านการใช้ประโยชน์

                จากการศึกษาจากเอกสารและเก็บข้อมูลจากภูมิปัญญาท้องถิ่น  เรื่องการใช้ประโยชน์ในชีวิตประจำวัน  พบว่า  ชาวอำเภอดอนมดแดงจะนำใบอ่อนของว่านตูบหมูบมารับประทาน

และจะหาได้เฉพาะช่วงฤดูฝนเพียงช่วงระยะเวลา  3  เดือนแรกของวงจรชีวิตเท่านั้น  คือช่วงเดือน  พฤษภาคม ถึงเดือน  กรกฏาคม  ส่วนเดือนที่  4-6  ใบจะแก่และมีกลิ่นฉุน 

เผ็ดเฝื่อน  ไม่นิยมนำมารับประทาน  การรับประทานจะนำมาลวกน้ำร้อนรับประทานกับน้ำพริกหรือรับประทานสด  แกงหน่อไม้  แกงอ่อม  ฯลฯ  ส่วนการใช้ประโยชน์ทางด้านสมุนไพร  พบว่าหมอยาจะนำมาใช้ประโยชน์ได้ตลอดวงจรชีวิตของตูบหมูบและจะเก็บหัวมาไว้ทำสมุนไพรช่วงที่ใบเริ่มแห้ง  ประมาณเดือน  พฤศจิกายน  โดยใช้ประโยชน์ดังรายละเอียดตามตารางที่  14

ตาราง 14  รายละเอียดการใช้ประโยชน์จากส่วนต่าง  ๆของว่าตูบหมูบ

ด้านการขยายพันธุ์

พบว่าว่านตูบหมูบขยายพันธุ์ได้  2  วิธี  คือ แบบใช้เพศ  และแบบไม่ใช้เพศ

1.   แบบใช้เพศ  คือ เกิดจากเมล็ดที่หล่นร่วงลงพื้นดินแล้วถูกความชื้นในธรรมชาติ  งอกได้แต่มักจะไม่รอดเนื่องจากหลังจากเกิดแล้งมักขาดน้ำและตายในที่สุด

เพราะหลังงอกแล้วอยู่ได้แค่เพียง  1   เดือน  ก็หมดฤดูฝน  จากการขยายพันธุ์โดยการนำมาเพาะเลี้ยงในกระถาง  พบว่าสามารถเจริญเติบโตได้จนครบวงจรชีวิต ฉะนั้นจะพบว่าทำไมว่านตูบหมูบจึงเจริญเติบโตได้ดีในที่ร่มรำไรและดินมีความชื้น  การนำเข้ามาปลูกเพื่อศึกษาวงจรชีวิตว่านตูบหมูบในโรงเรียนทำให้เราทราบความต้องการ  และปัจจัยต่าง ๆ  ในการเจริญเติบโตของว่านตูบหมูบเพื่อพัฒนาองค์ความรู้และการปลูกเชิงอนุรักษ์อย่างถูกวิธีและได้ผลต่อไป 

            2.  แบบไม่ใช้เพศ  เป็นการขยายพันธุ์โดยการนำส่วนหัวที่อยู่ใต้ดินไปปลูก  ซึ่งหัว 1  หัวจะให้ต้นว่านตูบหมูบ  1  ต้น

ชื่อสามัญ                Fan palm
ชื่อวิทยาศาสตร์         Licuala spinosa Thumb
ชื่อวงศ์                   PALMAE
ลักษณะของต้นกะพ้อ
ลำต้น เตี้ยถึงขนาดกลาง  สูงประมาณ   3 - 4 เมตร เส้นผ่าศูนย์กลาง 5 - 10 เมตร  ลำต้นแตกหน่อเป็นกอแน่น
มีรอยกาบใบที่หล่นไป
ใบ มีลักษณะคล้ายฝ่ามือ  เรียงเวียนสลับใบเป็น  รูปกลม  กว้างยาวประมาณ 1 เมตร  ก้านใบยาว  0.8 – 1 เมตร
ก้านใบและกาบใบ มีหนามเล็ก ๆ ห่าง ๆ  ใบประกอบด้วยกลุ่มใบย่อย 17 -21 กลุ่ม  ใบย่อยรูปแถบกว้าง 55 ซม.
โคนสอบ ปลายตัด บางใบเว้าเป็นหางปลา ใบย่อยไม่มีก้านออกเป็นกลุ่มชิดกันที่ปลายก้านใบ  ใบย่อยกลางเป็นแฉกลึก  3 แฉก
ดอกกะพ้อ แบบช่อแยกแขนง  ห้อยลง  ยาวประมาณ  2 เมตร แยกแขนงเป็นช่อดอกย่อย 3-4 ช่อ ช่อดอกย่อยออกเป็นระยะห่าง ๆ กัน
15-17 ซม.  ยาวประมาณ 30 ซม. มีกาบเป็นหลอดยาว  ดอกออกเดี่ยว ๆ หรือเป็นกลุ่ม 2 – 3 ดอก ออกดอกและผลเกือบตลอดปี