ปัญหาใหญ่ของนักเรียน นักศึกษา รวมถึงนักวิจัย นักวิชาการที่คุ้นเคยกับการเขียนผลงานวิชาการ ก็คงหนีไม่พ้นการทำรายกรอ้างอิงที่มีรูปแบบหลากหลาย ต่างกันไปตามประเภทของต้นแหล่งสื่อที่นำมาอ้างอิง แต่ด้วยเทคโนโลยีคอมพิวเตอร์ได้มีการพัฒนาเครื่องมือช่วย เช่น EasyBib นับเป็นเครื่องมือสร้างรายการอ้างอิงฉบับออนไลน์ ที่สามารถเลือกต้นแหล่งเอกสารและรูปแบบรายการอ้างอิงได้ทั้งที่เป็น APA, Chicago/Turabian และ MLA styles
Read the rest of this entry »
โดยปกติการทำอ้างอิง บรรณานุกรมมักจะใช้โปรแกรม EndNote มาช่วยบริหารจัดการ แต่สำหรับท่านที่สนใจ OSS โปรแกรม Firefox ผสานพลังด้วย Zotero เป็นตัวนำที่น่าสนใจและโดดเด่นมาก ไม่เพราะสาเหตุ “ฟรี” และใช้ได้สะดวกกว่าเท่านั้น แต่เพราะโปรแกรม Zotero สามารถดึงข้อมูลบรรณานุกรมของหนังสือ เอกสารรวมสื่อต่างๆ จาก OPAC มาเก็บเป็นรายการบรรณุกรมพร้อมนำไปอ้างอิงในเอกสารได้ทันที อีกทั้งรองรับการทำงานทั้งกับ Microsoft Word และ OpenOffice.org Writer
แต่ปัญหาของ Zotero ก็คือ จะดึงบรรณานุกรมหนังสือได้ เมื่อ OPAC นั้นรองรับเทคโนโลยี OpenURL ซึ่งตรวจสอบได้ง่ายๆ ว่า OPAC ของท่านรองรับ OpenURL หรือไม่ได้ โดยสืบค้นหนังสือ เอกสาร สื่อผ่าน OPAC ของหน่วยงานด้วย Firefox ที่ติดตั้ง Zotero (รายละเอียดการติดตั้ง) แล้วสังเกตใน Address bar หากปรากฏไอคอนเล็กด้านท้ายของ Address bar เป็นรูปหนังสือสีฟ้า หรือกระดาษสีขาว หรือแฟ้มสีเหลือง และเมื่อคลิกไปแล้ว มีรายการบรรณานุกรมหนังสือเก็บในระบบ Zotero แสดงว่า OPAC ของท่าน สนับสนุน OpenURL
จากการตรวจสอบเบื้องต้น พบว่ามีสถาบันการศึกษาหลายแห่งที่เปิดบริการ OPAC แต่ไม่รองรับ OpenURL จะเป็นแหล่งใดบ้าง ก็ลองตรวจสอบกันดูนะครับ
การอ้างอิง เป็นสิ่งสำคัญของการทำเอกสารวิชาการ อันจะแสดงว่าเอกสารวิชาการนั้นมีคุณค่ามากน้อยเพียงใด อีกทั้งแสดงให้เห็นว่านักวิวิจัย นักวิชาการ นักศึกษาได้ให้ความสำคัญกับแหล่งข้อมูลที่มา และให้เครดิตเจ้าของผลงานวิชาการที่ตนนำมาอ้างอิงหรือไม่
แม้นว่าในปัจจุีับันจะมีเครื่องมือช่วยจัดการการอ้างอิง (Reference Manager) เช่น EndNote หรือ Zotero แต่การทำอ้างอิงก็ยังเป็นไปในลักษณะใช้มือทำ คือ กรณีอ้างอิงหนังสือ ผู้อ้างอิงก็จะต้องพิมพ์ข้อมูลบรรณานุกรมของหนังสือเล่มนั้นลงไปโปรแกรม Word ณ ตำแหน่งที่ต้องการอ้างอิง และจะต้องรวบรวมรายการอ้างอิงทั้งเล่มมาทำรายการบรรณานุกรมซ้ำอีกครั้ง ซึ่งเป็นเรื่องที่เสียเวลามาก อีกทั้งรูปแบบการอ้างอิง และรูปแบบรายการบรรณานุกรมก็อาจจะแตกต่างไปตามสถาบัน หรือหน่วยงานที่รับผลงานวิชาการนั้น ทำให้นักวิจัย นักวิชาการ นักศึกษาทำรายการอ้างอิงไม่ครบถ้วน หรือไม่ตรงตามรูปแบบที่สถาบันนั้นๆ กำหนด
การทำรายการอ้างอิงแบบมือนี้่ยังรวมถึงการทำอ้างอิงบทความจากสื่อดิจิทัล หรือแม้นแต่จากเว็บไซต์ ซึ่งทำให้การอ้างอิงเป็นเรื่องยุ่งยาก ล่าช้า ในภาพรวมของประเทศแทบจะไม่เห็นฐานข้อมูลบรรณานุกรมการอ้างอิง (Reference Database) ได้เลย เพราะไม่มีการจัดเก็บรายการบรรณานุกรมจากเอกสารวิชาการต่างๆ มาเก็บเป็นฐานข้อมูล ทำให้ไม่มีข้อมูลวัดประสิทธิภาพการอ้างอิงที่ถูกต้องของประเทศ
นักศึกษา นัิกวิจัยย่อมหนีไม่พ้นการอ้างอิงเนื้อหา บทความและทำรายการอ้างอิงด้วยโปรแกรม EndNote มาบ้างใช่ไหมครับ แต่ด้วยกระแสความถูกต้องในการใช้ซอฟต์แวร์ควบคู่กับงบประมาณที่จำกัด หลายแห่งคงไม่สามารถจัดหา EndNote สุดยอดโปรแกรมจัดการงานอ้างอิงได้สมบูรณ์อย่างแ่น่นอน ไม่ยากเลยครับ Zotero + FireFox เป็นเครื่องมือที่ช่วยเหลือได้ ลองศึกษาความสามารถได้จากเว็บไซต์ STKS Wikibooks ได้ครับ
Top 5ของเหตุผลที่คุณควรเรียกหา Zotero เพื่อเป็นผู้ช่วยส่วนตัวคุณ คือ
การทำวิทยานิพนธ์ รายงานการวิจัย หรืองานเขียน เช่น หนังสือ หรือบทความ ต้องมีการศึกษา ค้นคว้า รวบรวมข้อมูลที่เกี่ยวข้อง แต่ในยุคสารสนเทศเช่นทุกวัน สารสนเทศถูกผลิตขึ้นในปริมาณมาก หลากหลายรูปแบบ โดยเฉพาะรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ และกระจัดกระจายไปตามแหล่งสารสนเทศต่างๆ ทำให้การสืบค้นเพื่อให้ได้สารสนเทศที่ตอบสนองความต้องการไม่ใช่เรื่องง่าย เช่นเดียวกันกับการจัดการและจัดเก็บสารสนเทศที่สืบค้นได้และตรงความต้องการ แต่ด้วยความก้าวหน้าของเทคโนโลยีทำให้เกิดเครื่องมือเพื่อทำให้เรื่องดังกล่าวไม่ใช่เรื่องยากและเสียเวลามากอีกต่อไป โปรแกรม Zotero สามารถอำนวยความสะดวกแก่ผู้ใช้ในการจัดการ จัดเก็บ และค้นคืนรายการทางบรรณานุกรม และสาระสังเขป สามารถถ่ายโอนข้อมูลทางบรรณานุกรมเพื่อเก็บไว้ในฐานข้อมูลของ Zotero และสามารถแทรกข้อมูลดังกล่าวในขณะที่เขียนรายงานทันที ด้วยรูปแบบที่หลากหลายและได้มาตรฐานสากล
รายการบรรณานุกรมหรือรายการอ้างอิง เป็น ส่วนประกอบหลักอย่างหนึ่งที่สำคัญของการเสนอผลงานวิจัยหรือวิทยานิพนธ์ ซึ่งแสดงถึงแหล่งที่มาของข้อมูลที่ใช้ประกอบการศึกษาค้นคว้า และวิจัยในเรื่องนั้นๆ นอกจากสร้างความน่าเชื่อถือให้กับงานที่ศึกษา แต่ยังเป็นการสืบสายพันธุ์ของความรู้ในสาขาวิชาดังกล่าวอีกด้วย
เมื่อต้องการติดตั้ง Zotero เพื่อใช้งาน เพียงคุณ…
Zotero รองรับการทำงานFirefox 2.0, Netscape Navigator 9.0, และ Flock 0.9.1 ใน Windows Mac และ Linux
คุณสมบัติที่ทำให้ Zotero เหมาะเป็นผู้ช่วยส่วนตัวคุณ คือ
จะดีแค่ไหน…หากวันนี้คุณมีผู้ช่วยส่วนตัวที่ช่วยคุณจัดการ จัดเก็บข้อมูลรายการบรรณานุกรมและรายการอ้างอิง สาระสังเขป รูปภาพ PDF และวัตถุอื่นๆ ซึ่งสืบค้นมาจากแหล่งต่างๆ เช่น ฐานข้อมูลออนไลน์ หรือฐานข้อมูลห้องสมุด โดยสามารถถ่ายโอนข้อมูลดังกล่าวเก็บไว้ในฐานข้อมูลส่วนตัวไม่ซ้ำใคร พร้อมสร้างรูปแบบรายการบรรณานุกรมที่หลากหลายและได้มาตรฐาน มีสมุดเล่มโตให้คุณจดบันทึกเพื่อช่วยจำโดยไม่จำกัด และจะดีมากๆ แค่ไหน…หากทั้งหมดที่ว่านั้นสามารถทำได้ง่าย เพียงปลายนิ้วสัมผัส โดยไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายใดๆ เลย ผู้ช่วยส่วนตัวที่กำลังพูดถึง คือ “Zotero” Read the rest of this entry »
