STKS ร่วมกับสำนักหอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร จัดกิจกรรมสัมมนา และฝึกอบรมภาคปฏิบัติการประยุกต์ใช้ Open Source Software ให้กับบุคลากรสำนักหอสมุดแห่งชาติทั้งจากส่วนกลาง และภูมิภาค นับเป็นก้าวหนึ่งของการเลือกใช้ซอฟต์แวร์ถูกงบ ถูกกฎหมายในวงการห้องสมุดอีกก้าวหนึ่ง และจะเป็นก้าวสำคัญของประเทศไทยในฐานะต้นแบบที่ดีของหน่วยงานในประเทศไทยต่อไป
นักศึกษา นัิกวิจัยย่อมหนีไม่พ้นการอ้างอิงเนื้อหา บทความและทำรายการอ้างอิงด้วยโปรแกรม EndNote มาบ้างใช่ไหมครับ แต่ด้วยกระแสความถูกต้องในการใช้ซอฟต์แวร์ควบคู่กับงบประมาณที่จำกัด หลายแห่งคงไม่สามารถจัดหา EndNote สุดยอดโปรแกรมจัดการงานอ้างอิงได้สมบูรณ์อย่างแ่น่นอน ไม่ยากเลยครับ Zotero + FireFox เป็นเครื่องมือที่ช่วยเหลือได้ ลองศึกษาความสามารถได้จากเว็บไซต์ STKS Wikibooks ได้ครับ
รู้สึกแปลกดีเหมือนกันที่ระบบห้องสมุดดีๆ ในเมืองไทยหากได้ยาก ในราคาที่เหมาะสม หรือฟรี อาจจะเพราะสาเหตุอันใดก็แล้วแต่ที่ผ่านมา แต่ในปัจจุบันด้วยกระแสของซอฟต์แวร์โอเพนซอร์ส (Open Source) ทำให้หน่วยงานที่สนใจมีระบบห้องสมุดเป็นของตนเอง มีความเป็นไปได้มากขึ้น โดยมีซอฟต์แวร์ให้เลือกใช้หลากหลาย เช่น Koha, OpenBiblio, PHPmyLibrary, Joomla + MediaLibrary ไม่ว่าจะเลือกซอฟต์แวร์ใด ก็ควรจะปรึกษาความพร้อมของหน่วยงาน ความต้องการและอื่นๆ ประกอบด้วยนะครับ อย่าเลือกตามกระแสนิยม มิฉะนั้นอาจจะน้ำตาเช็ดหัวเข่าได้เหมือนกัน สนใจพูดคุยกับ STKS ได้ครับ
เอกสารแนะนำการใช้งานโปรแกรมต่างๆ ในกลุ่ม Open Source และ Freeware ที่ท่านสามารถเลือกศึกษาและนำไปประยุกต์ใช้งานในองค์กรนะครับ
การใช้โปรแกรมอะไรก็ตามที่ต้องทำงานร่วมกันในหลายๆ หน้าที่ และเป็นที่เก็บข้อมูลมากๆ คงหนีไม่พ้นเรื่องของการเตรียมเรื่องเซิร์ฟเวอร์ หน่วยความจำที่เพียงพอ ซึ่งในเรื่องของฮาร์ดแวร์ไม่น่าจะมีอะไรที่ต้องกังวลมากนัก แต่สิ่งที่ต้องตระหนักก็คือ Read the rest of this entry »
เนื่องจาก Koha เป็น Open Source แม้นว่าจะไม่มีบริษัทใดๆ ที่ประกาศตัวว่า พัฒนาต่อยอด Koha เนื่องจากเป็นซอฟต์แวร์เฉพาะ แต่ด้วยความที่เป็น Open Source ทำให้โปรแกรมเมอร์ต่างๆ ที่เป็นมืออาชีพ (ขอเน้นว่ามืออาชีพ และเปิดใจรับ OSS เนื่องจากประเทศไทยยังมีโปรแกรมเมอร์จำนวนมากเช่นกันที่กลัว OSS หรือมีอคติกับ OSS) สามารถแกะโปรแกรมและปรับแต่งได้อย่างแน่นอน ดังนั้น บริษัทพัฒนา Web application ต่างๆ ในประเทศไทย รวมทั้งโปรแกรมเมอร์ Freelance ต่างสามารถรับช่วงพัฒนาต่อยอด Koha ได้อย่างแน่นอน โดยเฉพาะด้านเทคนิค
Read the rest of this entry »
งบประมาณในการพัฒนาระบบห้องสมุดอัตโนมัติ Koha อาจจะต้องแยกเป็นหลายกรณี ดังนี้
1. ระบบเครือข่ายและรักษาความปลอดภัย กรณีที่หน่วยงานมีอยู่แล้วก็คงใช้ระบบเดิมได้ทันที แต่หากหน่วยงานใหม่ก็อาจจะเลือกใช้พัฒนาเอง หรือใช้บริการจาก ISP ที่ให้บริการจะเหมาะสมกว่า ซึ่งมีให้เลือกหลากหลายรูปแบบ หลากหลายราคา 2. ระบบห้องสมุดอัตโนมัติ กรณีนี้คงจะบอกได้ว่า “ศูนย์บาท” เนื่องจาก สามารถดาวน์โหลดมาใช้งานได้ทันที ยิ่งหน่วยงานใดเป็น International ก็สามารถติดตั้งและใช้งานได้ทันที แต่ถ้าจะใช้งานในระบบภาษาไทย จำเป็นต้องเตรียมงบประมาณในส่วนการปรับปรุงภาษาไทย อาจติดต่อกับหน่วยงานที่เคยพัฒนาภาษาไทยให้เปิดเผยส่วนนี้ เป็น Open Source ให้ดาวน์โหลดได้ฟรีด้วย หากทำได้จะเป็น “ศูนย์บาท” ได้ 100% แน่นอน อย่างไรก็ตามหน่วยงานที่สนใจนำมาใช้ หากไม่มีโปรแกรมเมอร์ที่มีทักษะพอ อาจจะต้องจัดงบประมาณการติดตั้งระบบด้วยซึ่งไม่เกิน 50,000 บาท
การเตรียมการประการแรกและสำคัญคือ ความเชื่อมั่นในระบบ Open Source เพราะหากไม่มีความเชื่อมั่น ก็คงทำให้เกิดผลได้ยาก เมื่อมีใจให้แล้วก็สามารถเริ่มงานได้เลย โดยพิจารณาจากความพร้อมทางด้านระบบเครือข่าย ระบบรักษาความปลอดภัย ความรู้ ความสามารถของโปรแกรมเมอร์ของหน่วยงาน
ถ้าจะพูดถึงความสมบูรณ์ คงต้องบอกว่า ขึ้นอยู่กับบรรณารักษ์ที่เป็นผู้ดูแลมากกว่า ที่จะต้องการให้โปรแกรมการทำงานของห้องสมุดมีความครอบคลุมทุกประเด็นแค่ไหน เพราะการพัฒนาโปรแกรม Koha ต้องอาศัยบรรณารักษ์ที่มีความชำนาญมากในเรื่องฟังก์ชั่นการทำงานของห้องสมุด ซึ่งสามารถร่วมวิจัยและพัฒนาไปกับทีมพัฒนาได้ ผิดกับโปรแกรมที่ซื้อมาด้วยราคาแพง เมื่อต้องการเปลี่ยนแปลงหรือให้พัฒนาอะไร ต้องเสียค่าใช้จ่าย และบางครั้งก็ได้แบบไม่ตรงใจนัก
วิทยาลัยสาธารณสุขหลายแ่ห่ง ร่วมกับวิทยาลัยนักบริหารสาธารณสุข และ นพ.ทวีทอง กออนันตกูล ได้ร่วมกับ STKS พัฒนาระบบห้องสมุดอัตโนมัติระบบเปิดด้วย Koha เกิดเป็นเครือข่ายห้องสมุดสาธารณสุขที่พร้อมให้บริการออนไลน์แบบ 7 x 24 จากทุกที่ที่เชื่อมอินเทอร์เน็ต อันเป็นแบ่งปันทรัพยากรและประหยัดงบประมาณการดำเนินการที่ซ้ำซ้อนลงได้อย่างเป็นรูปธรรม
STKS ร่วมกับสาขาวิชาสารสนเทศศึกษา คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น จัดสัมมนาการประยุกต์ใช้ Open Source Software กับการบริหารจัดการทรัพยากรสารสนเทศ ในวันที่ 15 – 16 มกราคม 2552 ที่ผ่านมา โดยได้รับความสนใจจากอาจารย์ นักศึกษา และผู้สนใจจำนวนมาก และเป็นอีกจุดเริ่มต้นในการประยุกต์ใช้ OSS กับการเรียนการสอน โดยเฉพาะสาขาสารสนเทศศึกษา บรรณารักษศาสตร์ และอื่นๆ
จั่วหัวมาแบบนี้ ขอบอกก่อนว่า เป็นของประเทศอินเดียนะคะ เพราะอินเดียช่างเป็นประเทศที่ใช้ Open Source กันอย่างแพร่หลายและอย่างเข้มข้นมาก ถึงขนาดตั้ง Open Source Software Resource Centre (OSSRC) โดยเป็นความร่วมมือกันระหว่าง IBM ที่อินเดีย และ Centre for Development of Advanced Computing (C-DAC) ที่เมืองมุมไบ และ Indian Institute of Technology ในบอมเบย์ จุดประสงค์ก็คือ ผลักดันให้เกิดการพัฒนา OSS สนับสนุนการใช้มาตรฐานแบบเปิด (Open standard) ในอินเดีย พัฒนาโครงการฝึกอบรมทางด้านเทคโนโลยี OSS ให้มีคุณภาพสูงสุด โดยมีเป้าหมายเพื่อให้เกิดการพัฒนา ประยุกต์ใช้และเผยแพร่ solution ต่างๆ การศึกษา และเนื้อหาที่ใช้มาตรฐานแบบเปิดในการสนับสนุนแผนพัฒนาเศรษฐกิจของอินเดีย เพราะฉะนั้น OSSRC จึงถูกคาดหวังว่าเป็นศูนย์กลางสำหรับกิจกรรมทางโอเพนซอร์สซอฟต์แวร์ของอินเดียเลยทีเดียว
โปรแกรม OSS & Freeware ที่ควรติดตั้งประจำเครื่องคอมพิวเตอร์ของคุณ หรือเครื่องสำนักงานทั่วไป รวมทั้งคอมพิวเตอร์ที่ให้บริการในห้องสมุด ห้องฝึกอบรมต่างๆ ได้แก่
เป็นไงครับ แบบนี้แล้วไม่ลองดูอีกหรือครับ
รวมซอฟต์แวร์ OSS ที่น่าสนใจจาก UNESCO
โอเพนซอร์สซอฟต์แวร์ที่มีประโยชน์สำหรับการใช้งานในห้องสมุด มีหลายโปรแกรมด้วยกัน แบ่งเป็น
Library management system ก็จะมี Koha, PMP, PhpMyLibrary, OpenBiblio
Digital Library Software เช่น Greenstone
Content management system ได้แก่ Membo, eZ publish, Phone
Courseware tools เช่น Moodle, Spaghettilearning, Claroline
Online journal publishing software: Open Journal System
Institutional archiving software คือ Eprints และ DSpace
