เนื่องจาก CSB/B (R&D) ได้มีการพัฒนาระบบ Open Source e-library เพื่อลูกค้า ซึ่งได้รับเกียรติจากทางศูนย์บริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ. (สวทช) มาให้ความรู้เรื่องบรรณารักษศาสตร์ โดยมีวิทยากรดังต่อไปนี้ คุณสุภาพร ชัยธัมมะปกรณ์, คุณฐิติมา ธรรมบำรุง และคุณวลัยภรณ์ ช่างคิด ในวันพุธที่ 27 พฤษภาคม 2552 ณ ห้องประชุม Integrity และในการนี้ได้รับเกียรติจาก PD มาให้การต้อนรับวิทยากรทั้ง 3 ท่าน
การใช้โปรแกรมอะไรก็ตามที่ต้องทำงานร่วมกันในหลายๆ หน้าที่ และเป็นที่เก็บข้อมูลมากๆ คงหนีไม่พ้นเรื่องของการเตรียมเรื่องเซิร์ฟเวอร์ หน่วยความจำที่เพียงพอ ซึ่งในเรื่องของฮาร์ดแวร์ไม่น่าจะมีอะไรที่ต้องกังวลมากนัก แต่สิ่งที่ต้องตระหนักก็คือ Read the rest of this entry »
เนื่องจาก Koha เป็น Open Source แม้นว่าจะไม่มีบริษัทใดๆ ที่ประกาศตัวว่า พัฒนาต่อยอด Koha เนื่องจากเป็นซอฟต์แวร์เฉพาะ แต่ด้วยความที่เป็น Open Source ทำให้โปรแกรมเมอร์ต่างๆ ที่เป็นมืออาชีพ (ขอเน้นว่ามืออาชีพ และเปิดใจรับ OSS เนื่องจากประเทศไทยยังมีโปรแกรมเมอร์จำนวนมากเช่นกันที่กลัว OSS หรือมีอคติกับ OSS) สามารถแกะโปรแกรมและปรับแต่งได้อย่างแน่นอน ดังนั้น บริษัทพัฒนา Web application ต่างๆ ในประเทศไทย รวมทั้งโปรแกรมเมอร์ Freelance ต่างสามารถรับช่วงพัฒนาต่อยอด Koha ได้อย่างแน่นอน โดยเฉพาะด้านเทคนิค
Read the rest of this entry »
งบประมาณในการพัฒนาระบบห้องสมุดอัตโนมัติ Koha อาจจะต้องแยกเป็นหลายกรณี ดังนี้
1. ระบบเครือข่ายและรักษาความปลอดภัย กรณีที่หน่วยงานมีอยู่แล้วก็คงใช้ระบบเดิมได้ทันที แต่หากหน่วยงานใหม่ก็อาจจะเลือกใช้พัฒนาเอง หรือใช้บริการจาก ISP ที่ให้บริการจะเหมาะสมกว่า ซึ่งมีให้เลือกหลากหลายรูปแบบ หลากหลายราคา 2. ระบบห้องสมุดอัตโนมัติ กรณีนี้คงจะบอกได้ว่า “ศูนย์บาท” เนื่องจาก สามารถดาวน์โหลดมาใช้งานได้ทันที ยิ่งหน่วยงานใดเป็น International ก็สามารถติดตั้งและใช้งานได้ทันที แต่ถ้าจะใช้งานในระบบภาษาไทย จำเป็นต้องเตรียมงบประมาณในส่วนการปรับปรุงภาษาไทย อาจติดต่อกับหน่วยงานที่เคยพัฒนาภาษาไทยให้เปิดเผยส่วนนี้ เป็น Open Source ให้ดาวน์โหลดได้ฟรีด้วย หากทำได้จะเป็น “ศูนย์บาท” ได้ 100% แน่นอน อย่างไรก็ตามหน่วยงานที่สนใจนำมาใช้ หากไม่มีโปรแกรมเมอร์ที่มีทักษะพอ อาจจะต้องจัดงบประมาณการติดตั้งระบบด้วยซึ่งไม่เกิน 50,000 บาท
การเตรียมการประการแรกและสำคัญคือ ความเชื่อมั่นในระบบ Open Source เพราะหากไม่มีความเชื่อมั่น ก็คงทำให้เกิดผลได้ยาก เมื่อมีใจให้แล้วก็สามารถเริ่มงานได้เลย โดยพิจารณาจากความพร้อมทางด้านระบบเครือข่าย ระบบรักษาความปลอดภัย ความรู้ ความสามารถของโปรแกรมเมอร์ของหน่วยงาน
ถ้าจะพูดถึงความสมบูรณ์ คงต้องบอกว่า ขึ้นอยู่กับบรรณารักษ์ที่เป็นผู้ดูแลมากกว่า ที่จะต้องการให้โปรแกรมการทำงานของห้องสมุดมีความครอบคลุมทุกประเด็นแค่ไหน เพราะการพัฒนาโปรแกรม Koha ต้องอาศัยบรรณารักษ์ที่มีความชำนาญมากในเรื่องฟังก์ชั่นการทำงานของห้องสมุด ซึ่งสามารถร่วมวิจัยและพัฒนาไปกับทีมพัฒนาได้ ผิดกับโปรแกรมที่ซื้อมาด้วยราคาแพง เมื่อต้องการเปลี่ยนแปลงหรือให้พัฒนาอะไร ต้องเสียค่าใช้จ่าย และบางครั้งก็ได้แบบไม่ตรงใจนัก
โอเพนซอร์สซอฟต์แวร์ที่มีประโยชน์สำหรับการใช้งานในห้องสมุด มีหลายโปรแกรมด้วยกัน แบ่งเป็น
Library management system ก็จะมี Koha, PMP, PhpMyLibrary, OpenBiblio
Digital Library Software เช่น Greenstone
Content management system ได้แก่ Membo, eZ publish, Phone
Courseware tools เช่น Moodle, Spaghettilearning, Claroline
Online journal publishing software: Open Journal System
Institutional archiving software คือ Eprints และ DSpace
ถ้าจะเปรียบเทียบ Koha ซึ่งเป็นระบบห้องสมุดอัตโนมัติแบบรหัสเปิดตัวแรก กับระบบห้องสมุดอัตโนมัติเชิงพาณิชย์แล้ว จะเห็นว่า Koha มีโมดูลการทำงานครบทุกโมดูลเหมือนกับระบบห้องสมุดอัตโนมัติดังกล่าว แต่จะแตกต่างกันที่ค่าใช้จ่ายเท่านั้น
ศักยภาพการทำงานของระบบห้องสมุดอัตโนมัติที่ถูกหยิบยกขึ้นมาเพื่อเปรียบเทียบกับ Koha ได้แก่ Acquisiotion, Cataloging, Circulation, Web/OPAC, Serial Control, Biblio Format,Data Exchange, Standard ทุกด้านทั้ง INNOPAC, VTLS, Alice, Dynix ต่างก็มี และ Koha ก็รองรับการทำงานทุกด้านเช่นเดียวกัน
เพราะฉะนั้น Koha น่าจะเป็นทางเลือกหนึ่งหรือไม่ ในการนำมาใช้
Koha อาจจะเป็นชื่อไม่ค่อยคุ้นหูมากนัก เพราะเป็นโปรแกรมห้องสมุดอัตโนมัติแบบบูรณาการหน้าใหม่สำหรับเมืองไทย แต่ไม่ใหม่สำหรับห้องสมุดในต่างประเทศ เพราะ Koha เริ่มพัฒนามาตั้งแต่ปี 2543 แล้ว
Koha สามารถรองรับการทำงานของห้องสมุดได้ครบทุกโมดูลหรือหน้าที่พื้นฐานของห้องสมุดที่พึงมี ตั้งแต่ โมดูลการจัดหาทรัพยากรสารสนเทศ (ในโมดูลนี้จะมีให้เลือกใช้เป็นแบบจัดหาแบบง่าย ไม่มีเรื่องงบประมาณ หรือตัวแทนจำหน่ายหนังสือมาเกี่ยวข้อง ก็ทำได้) หรือจะเป็นแบบที่มีเรื่องควบคุมงบประมาณ ข้อมูลตัวแทนร้านค้า ก็เลือกใช้งานได้
นอกจากนี้ Koha ยังมีโมดูล Cataloging ที่เป็นจุดเด่นของโปรแกรมเลยทีเดียว สนับสนุนการทำงานทั้งมาร์ก z39.50 และเป็น ISO2709 เท่านี้ คนที่ทำงานโมดูลนี้ก็สบายใจได้แล้ว ส่วนโมดูลการจัดการวารสาร ก็มี การยืม-คืน การจองหนังสือ การต่ออายุการยืม การดูประวัติการยืม-คืนหนังสือ Koha ก็มีศักยภาพพร้อมให้ห้องสมุดนำไปใช้ ว่างๆ ลองเข้ามาเยี่ยมชม NSTDA Online Library ดูนะึคะ เพราะสร้างขึ้นมาด้วย Koha ค่ะ ที่ http://library.stks.or.th
โปรแกรมสำหรับห้องสมุดอัตโนมัติที่เป็นโอเพ่นซอร์ส มีอยู่หลายตัว เช่น Koha, OpenBiblio, PhpMyLibrary, Evergreen เป็นต้น ถ้าลองค้นคำว่า OSS4Lib จะเห็นว่า ซอฟต์แวร์ที่เป็นโอเพ่นซอร์สมีมากมายที่อยากจะศึกษาไปซะทุกตัวแล้วเผยแพร่เป็นทางเลือกให้กับห้องสมุดประเทศไทย ศูนย์บริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (ศวท.) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ ได้ร่วมศึกษาพัฒนาโปรแกรม Koha ได้เรียบร้อยแล้ว และใช้งานได้เป็นที่เรียบร้อยแล้ว และกำลังศึกษาโปรแกรมทางห้องสมุดอีกหลายตัว เช่น โปรแกรม OpenBiblio, PhyMyLibrary เป็นต้น ท่านผู้ใดสนใจที่จะศึกษาพัฒนาร่วมกัน หรือต้องการที่จะขอใช้โปรแกรมกับทาง ศวท. ทางเรายินดีค่ะ
จากการที่ศูนย์บริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (ศวท.) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ได้นำระบบห้องสมุดอัตโนมัติแบบบูรณาการ Koha มาใช้ในห้องสมุด ศวท. ทำให้ห้องสมุดศูนย์แห่งชาติภายใน สวทช. เช่น ห้องสมุดของศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ ห้องสมุดของศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ ห้องสมุดศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ ต่างพากันขอนำข้อมูลลงในฐานข้อมูล Koha นอกเหนือจากห้องสมุดภายในของ สวทช. แล้ว หน่วยงานภายนอกอย่าง ห้องสมุดสถาบันวิจัยจุฬาภรณ์ ห้องสมุดมูลนิธินตาบอด ก็แจ้งความประสงค์ที่จะขอใช้โปรแกรมนี้ ซึ่งทาง ศวท. ยินดีเป็นพี่เลี้ยง และพัฒนาการใช้ระบบห้องสมุดอัตโนมัติแบบบูรณาการที่เป็นโอเพ่นซอร์สซอฟต์แวร์
ศูนย์บริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (ศวท.) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) เป็นแห่งแรกที่นำระบบห้องสมุดอัตโนมัติซึ่งเป็นโอเพนซอร์สต์ซอฟต์แวร์ของระบบนี้มาใช้อย่างเต็มรูปแบบ เพื่อใช้ในการบริหารจัดการระบบการทำงานของ ศวท. Read the rest of this entry »
ต่อจากการร่วมสัมมนาชมรมห้องสมุดเฉพาะ ประจำปี ’51 ภาคบ่ายของวันที่ 2 (วันที่ 29 ส.ค. 51) เป็นช่วงของการศึกษาดูงาน ซึ่งแบ่งออกเป็น 2 สายให้เลือก คือ เมืองหนังสือแห่งแรกของประเทศไทย และอุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย จากการสำรวจพบว่าสายหลังนี้ได้รับความสนใจเกินกว่าครึ่งถึงขนาดปิดรับลงทะเบียนก่อนวันเปิดสัมมนาเสียอีก เนื่องจากสมาชิกที่เข้าต่างสนใจ Koha DSpace และ Greenstone โดยเฉพาะระบบห้องสมุดอัตโนมัติ Koha ซึ่งเป็น Open Source Software นอกจากคุณสมบัติของการใช้งานแล้ว ที่สำคัญคือช่วยประหยัดงบประมาณในการติดตั้ง และการบำรุงรักษา เป็นต้น Read the rest of this entry »
ในที่สุดก็ถึงวันที่ชาว STKS รอคอย วันที่ 3 ก.ย. 2551 ที่เราจะได้เปิดตัวระบบห้องสมุดอัตโนมัติที่พัฒนาด้วยซอฟต์แวร์โอเพ่นซอร์สชื่อ Koha พร้อมๆ กับการประกาศใช้นวัตกรรมใหม่สำหรับห้องสมุดยุคใหม่ที่ลงทุนไม่มาก แต่มีฟังก์ชันการทำงานทัดเทียม Commercial Software ต่างๆ อันได้แก่ ระบบห้องสมุดอัตโนมัติ และ 2D Barcode ชาว STKS เชิญชวนเพื่อนๆ ชาว สวทช. ร่วมกันใช้บริการออนไลน์ได้ที่ http://stks.or.th/library สำหรับผู้สนใจท่านอื่นๆ ทุกท่าน ท่านสามารถติดตามข้อมูลเกี่ยวกับ Koha และ 2D Barcode ได้จากเว็บไซต์ http://stks.or.th หรือจะสนใจร่วมเป็นเครือข่ายผู้ใช้ Koha ในประเทศไทยกับ STKS ก็ได้ครับโดยเริ่มจากใช้ Blog นี้เป็นช่องทางสื่อสาร สนทนา แลกเปลี่ยนประสบการณ์ และความคิดเห็นได้ครับ
ห้องสมุดส่วนใหญ่โดยทั่วไปจะใช้บาร์โคดหรืออาร์เอฟไอดีในการบริการยืม-คืนหนังสือของห้องสมุด การใช้บาร์โคดในห้องสมุดจะมีข้อจำกัดในแง่ที่ว่า บาร์โคดไม่สามารถบรรจุข้อมูลของหนังสือหรือข้อมูลการยืมได้ ส่วนการใช้อาร์เอฟไอดี แม้ว่าจะสามารถเก็บข้อมูลหนังสือ ข้อมูลการยืมได้ และเอื้อประโยชน์ในการยืม-คืนหนังสือด้วยตนเอง แต่อาร์เอฟไอดี จะมีราคาต่อป้าย (tag) อยู่ในราคาที่ยังต้องมีค่าใช้จ่ายสูงมาก Read the rest of this entry »
