เครื่องมือในกลุ่ม Open Source อีกตัวที่ STKS อยากแนะนำให้ห้องสมุด ครู อาจารย์ นักศึกษา นักวิจัยและผู้สนใจทั่วไปได้ลองศึกษาก็คือ Zotero เครื่องมือช่วยบริหารจัดการและจัดทำรายการอ้างอิง/บรรณานุกรม (Citation/Bibliography) ที่ทำงานบน Firefox ได้เป็นอย่างดี รองรับการทำ Citation style ที่หลากหลาย อีกทั้งสามารถปรับแก้ไข/เพิ่มเติมของตนเองได้ ทำงานได้กับ Microsoft Word 2003/2007 และ OpenOffice.org Writer ได้ดีมาก รวมทั้งอีกหลากหลายความสามารถเช่น Extract PDF Metadata, Timeline, OpenURL Support ยังไงน่าจะลองเล่นด้วยตนเองดูไหมครับ โดยศึกษารายละเอียดได้ที่ STKS-Wiki

โดยปกติการทำอ้างอิง บรรณานุกรมมักจะใช้โปรแกรม EndNote มาช่วยบริหารจัดการ แต่สำหรับท่านที่สนใจ OSS โปรแกรม Firefox ผสานพลังด้วย Zotero เป็นตัวนำที่น่าสนใจและโดดเด่นมาก ไม่เพราะสาเหตุ “ฟรี” และใช้ได้สะดวกกว่าเท่านั้น แต่เพราะโปรแกรม Zotero สามารถดึงข้อมูลบรรณานุกรมของหนังสือ เอกสารรวมสื่อต่างๆ จาก OPAC มาเก็บเป็นรายการบรรณุกรมพร้อมนำไปอ้างอิงในเอกสารได้ทันที อีกทั้งรองรับการทำงานทั้งกับ Microsoft Word และ OpenOffice.org Writer

แต่ปัญหาของ Zotero ก็คือ จะดึงบรรณานุกรมหนังสือได้ เมื่อ OPAC นั้นรองรับเทคโนโลยี OpenURL ซึ่งตรวจสอบได้ง่ายๆ ว่า OPAC ของท่านรองรับ OpenURL หรือไม่ได้ โดยสืบค้นหนังสือ เอกสาร สื่อผ่าน OPAC ของหน่วยงานด้วย Firefox ที่ติดตั้ง Zotero (รายละเอียดการติดตั้ง) แล้วสังเกตใน Address bar หากปรากฏไอคอนเล็กด้านท้ายของ Address bar เป็นรูปหนังสือสีฟ้า หรือกระดาษสีขาว หรือแฟ้มสีเหลือง และเมื่อคลิกไปแล้ว มีรายการบรรณานุกรมหนังสือเก็บในระบบ Zotero แสดงว่า OPAC ของท่าน สนับสนุน OpenURL

จากการตรวจสอบเบื้องต้น พบว่ามีสถาบันการศึกษาหลายแห่งที่เปิดบริการ OPAC แต่ไม่รองรับ OpenURL จะเป็นแหล่งใดบ้าง ก็ลองตรวจสอบกันดูนะครับ

นักศึกษา นัิกวิจัยย่อมหนีไม่พ้นการอ้างอิงเนื้อหา บทความและทำรายการอ้างอิงด้วยโปรแกรม EndNote มาบ้างใช่ไหมครับ แต่ด้วยกระแสความถูกต้องในการใช้ซอฟต์แวร์ควบคู่กับงบประมาณที่จำกัด หลายแห่งคงไม่สามารถจัดหา EndNote สุดยอดโปรแกรมจัดการงานอ้างอิงได้สมบูรณ์อย่างแ่น่นอน ไม่ยากเลยครับ Zotero + FireFox เป็นเครื่องมือที่ช่วยเหลือได้ ลองศึกษาความสามารถได้จากเว็บไซต์ STKS Wikibooks ได้ครับ