จดหมายเหตุวัฒนธรรมในยุคดิจิทัล (Archiving Culture in the Digital Age)
คือ หัวข้อการประชุมวิชาการนานาชาติ จัดโดย ศูนย์มนุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) วันที่ 6-7 สิงหาคม 2552
การประชุมวิชาการครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ 4 ข้อ คือ
1. เพื่อกระตุ้นให้นักมานุษยวิทยา (Anthropologist ) เห็นความสำคัญของการดูแลและเก็บรักษาเอกสารงานวิจัยภาคสนาม ในฐานะ
เอกสารจดหมายเหตุ และเรียนรู้กระบวนการจัดการจดหมายเหตุดิจิทัล
2. เพื่อแลกเปลี่ยนความคิดเห็นในการทำงานระหว่างนักมานุษยวิทยา และนักจดหมายเหตุ
3. เพื่อหารือประเด็นเรื่องสิทธิทรัพย์สินทางวัฒนธรรมในการพัฒนางานจดหมายเหตุ
4. เพื่อพัฒนาแนวทางการทำงาน สำหรับการจัดการจดหมายเหตุดิจิทัล
การประชุมวิชาการครั้งนี้ เป็นที่รวมการนำเสนอผลงานของนักมานุษยวิทยาระดับโลก อาทิเช่น ดร. ชาร์ลส์ เอฟ คายส์ จากมหาวิทยาลัยแห่งรัฐวอชิงตัน สหรัฐอเมริกา ดร. โรเบิร์ต ลีโอโปลด์ ผู้อำนวยการ หอจดหมายเหตุมานุษยวิทยาแห่งชาติ สถาบันสมิธโซเนียน สหรัฐอเมริกา ดร.มารค์ ทูริน ภาควิชามานุษยวิทยาสังคม มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ อังกฤษ โดยส่วนใหญ่นำเสนอข้อมูลการจัดเก็บข้อมูลภาคสนาม (Field Work) ในโครงการต่าง ๆ ที่ดำเนินการศึกษาข้อมูลด้านมานุษยวิทยา / ชาติพันธุ์ ภายในประเทศไทย เช่น โครงการที่ จ. มหาสารคาม จ. แม่ฮ่องสอน ข้อมูลภาคสนามที่สำคัญ เช่น เอกสารต่าง ๆ (ใบลาน สมุดบันทึก) เอกสารลายมือต้นฉบับการบันทึกเรื่องราวของนักมานุษยวิทยา ซึ่งสมัยก่อนเทคโนโลยีคอมพิวเตอร์ยังไม่ก้าวหน้ามากนัก การบันทึกเรื่องราวด้วยลายมือจึงเป็นสิ่งสำคัญ รวมทั้งภาพถ่าย วัสดุอุปกรณ์ ต่าง ๆ ซึ่งล้วนเกี่ยวข้องกับการศึกษามรดกทางวัฒนธรรมในท้องถิ่นนั้น ๆ นักมานุษยวิทยาเหล่านี้เห็นความสำคัญของประเทศไทย ในมุมมองต่าง ๆ เช่น การศึกษามรดกทางวัฒนธรรม วิถีชีวิตความเป็นอยู่ของชนกลุ่มน้อย เช่น อาข่า โดยศึกษาอย่างเป็นระบบและยาวนาน
ในฐานะผู้เข้าร่วมประชุม ที่ไม่ได้มีความรู้ด้านมานุษยวิทยามากนัก แต่ก็พอได้รับความรู้บ้าง และมีประเด็นเกี่ยวข้องกับห้องสมุดที่มีส่วนใน
การรักษา และจัดเก็บข้อมูลสำคัญหล่านี้ในรูปแบบฐานข้อมูล เพื่อเผยแพร่ และสามารถสืบค้นได้ เช่น การจัดทำเมทาดาตา หรือการเลือก
DSpace ในการเป็นคลังเก็บข้อมูล แต่ยังไม่ลงรายละเอียดมากนัก
และมีประเด็นเพิ่มเติมเรื่องเอกสารสิทธิส่วนบุคคล ว่าสมควรเผยแพร่หรือไม่ หรือระเมิดลิขสิทธิ์หรือไม่ เนื่องจากบางเรื่องเป็นเรื่องอ่อนไหว
และเจ้าของยังมีชีวิตอยู่ นอกจากนี้ยังมีเรื่อง Creative Common ซึ่งเป็นทางเลือกในการสงวนสิทธิ์เพื่อเผยแพร่งานจดหมายเหตุสำหรับสาธารณะ เป็น License แบบมีเงื่อนไข สามารถเผยแพร่ข้อมูลงานจดหมายเหตุได้ แต่มีเงื่อนไขประกอบ เช่น ต้องอ้างอิงแหล่งที่มา ห้ามใช้เพื่อการค้า ห้ามดัดแปลง
และหัวข้อสุดท้ายที่น่าสนใจ คือ การจัดทำจดหมายเหตุดิจิทัลส่วนตัว สำหรับผู้ที่ต้องการจัดทำ หรือบันทึกเรื่องราว ความทรงจำ เหตุการณ์สำคัญส่วนตัวและประสงค์จะเผยแพร่สู่สาธารณะ สามารถทำได้ในรูปแบบต่าง ๆ ซึ่งการจัดทำดิจิทัลก็ง่ายมาก เช่น การถ่ายภาพ หรือถ้าเป็นกระดาษก็สแกน เสียงก็บันทึกเทป และเลือกช่องทางที่เหมาะสมในการเผยแพร่ เช่น ถ้าเป็นบทความ ก็เลือก blog หรือเอกสารนำเสนอ (Presentation) เลือก Slideshare ถ้าเป็นวีดีโอ เลือก Youtube เป็นต้น
Read the rest of this entry »
