ถึงแม้ว่า โปรแกรม openbiblio เป็นระบบห้องสมุดอัตโนมัติขนาดกลางถึงเล็ก แต่โปรแกรมมีความสามารถที่โดดเด่นน่าสนใจไม่แพ้โปรแกรมขนาดใหญ่ เนื่องจากใช้มาตรฐานการลงรายการแบบ MARC จึงมีปลั๊กอินสำหรับถ่ายโอนรายการบรรณานุกรมจากระบบอื่นที่ใช้มาตรฐาน MARC เหมือนกัน ซึ่งทำให้บรรณารักษ์ไม่ต้องเสียเวลาในการวิเคราะห์หมวดหมู่ หัวเรือง ฯลฯ อีก เพียงแค่ถ่ายโอนรายการบรรณานุกรมที่เหมือนกันจากระบบอื่น แล้วปรับให้เหมาะสมกับห้องสมุดของตน เพียงแค่นี้ก็เพิ่มความรวดเร็วในการลงรายการและสามารถนำขึ้นให้บริการผู้ใช้ได้ทันเวลา ปลั๊กอินที่น่าสนใจก็คือ ปลั๊กอินถ่ายโอนข้อมูลรายการบรรณานุกรมภาษาต่างประเทศ จาก Amazon.com และ Library of Congress แต่ปลั๊กอินแยกออกจากตัวโปรแกรม จึงต้องติดตั้งเพิ่มเติมภายหลัง หากห้องสมุดที่ใช้โปรแกรม openbiblio อยู่แล้วหรือสนใจใช้โปรแกรมนี้ สามารถดาวน์โหลดปลั๊กอินจาก http://obiblio.sourceforge.net/index.php/Main/AddOns และดูวิธีการติด ตั้งปลั๊กจากไฟล์ install ในตัวปลั๊กอิน
ตัวอย่างปลั๊กอิน Amazon
ปลั๊กอิน amazon
ศวท. ได้ให้คำแนะนำการติดตั้งโปรแกรม OpenBiblio อันเป็นซอฟต์แวร์จัดการห้องสมุดอัตโนมัติที่ประกอบด้วยฟังก์ชัน OPAC, ลงรายการหนังสือ/ทรัพยากรสารสนเทศ และยืม/คืน ให้กับสำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา และโรงเรียนจอมสุรางค์อุปถัมภ์ โดยมีการใช้งานระบบจริง ก่อนหน้านี้ รก.ผอ.สุภาพร และทีมได้ไปติดตั้งให้กับโรงเรียนพระปริยติธรรม ที่จังหวัดน่าน และเชียงราย และอยู่ระหว่างการทดสอบระบบให้กับโรงเรียนสอนคนตาบอดกรุงเทพฯ ต่อไป
การใช้โปรแกรมอะไรก็ตามที่ต้องทำงานร่วมกันในหลายๆ หน้าที่ และเป็นที่เก็บข้อมูลมากๆ คงหนีไม่พ้นเรื่องของการเตรียมเรื่องเซิร์ฟเวอร์ หน่วยความจำที่เพียงพอ ซึ่งในเรื่องของฮาร์ดแวร์ไม่น่าจะมีอะไรที่ต้องกังวลมากนัก แต่สิ่งที่ต้องตระหนักก็คือ Read the rest of this entry »
เนื่องจาก Koha เป็น Open Source แม้นว่าจะไม่มีบริษัทใดๆ ที่ประกาศตัวว่า พัฒนาต่อยอด Koha เนื่องจากเป็นซอฟต์แวร์เฉพาะ แต่ด้วยความที่เป็น Open Source ทำให้โปรแกรมเมอร์ต่างๆ ที่เป็นมืออาชีพ (ขอเน้นว่ามืออาชีพ และเปิดใจรับ OSS เนื่องจากประเทศไทยยังมีโปรแกรมเมอร์จำนวนมากเช่นกันที่กลัว OSS หรือมีอคติกับ OSS) สามารถแกะโปรแกรมและปรับแต่งได้อย่างแน่นอน ดังนั้น บริษัทพัฒนา Web application ต่างๆ ในประเทศไทย รวมทั้งโปรแกรมเมอร์ Freelance ต่างสามารถรับช่วงพัฒนาต่อยอด Koha ได้อย่างแน่นอน โดยเฉพาะด้านเทคนิค
Read the rest of this entry »
งบประมาณในการพัฒนาระบบห้องสมุดอัตโนมัติ Koha อาจจะต้องแยกเป็นหลายกรณี ดังนี้
1. ระบบเครือข่ายและรักษาความปลอดภัย กรณีที่หน่วยงานมีอยู่แล้วก็คงใช้ระบบเดิมได้ทันที แต่หากหน่วยงานใหม่ก็อาจจะเลือกใช้พัฒนาเอง หรือใช้บริการจาก ISP ที่ให้บริการจะเหมาะสมกว่า ซึ่งมีให้เลือกหลากหลายรูปแบบ หลากหลายราคา 2. ระบบห้องสมุดอัตโนมัติ กรณีนี้คงจะบอกได้ว่า “ศูนย์บาท” เนื่องจาก สามารถดาวน์โหลดมาใช้งานได้ทันที ยิ่งหน่วยงานใดเป็น International ก็สามารถติดตั้งและใช้งานได้ทันที แต่ถ้าจะใช้งานในระบบภาษาไทย จำเป็นต้องเตรียมงบประมาณในส่วนการปรับปรุงภาษาไทย อาจติดต่อกับหน่วยงานที่เคยพัฒนาภาษาไทยให้เปิดเผยส่วนนี้ เป็น Open Source ให้ดาวน์โหลดได้ฟรีด้วย หากทำได้จะเป็น “ศูนย์บาท” ได้ 100% แน่นอน อย่างไรก็ตามหน่วยงานที่สนใจนำมาใช้ หากไม่มีโปรแกรมเมอร์ที่มีทักษะพอ อาจจะต้องจัดงบประมาณการติดตั้งระบบด้วยซึ่งไม่เกิน 50,000 บาท
การเตรียมการประการแรกและสำคัญคือ ความเชื่อมั่นในระบบ Open Source เพราะหากไม่มีความเชื่อมั่น ก็คงทำให้เกิดผลได้ยาก เมื่อมีใจให้แล้วก็สามารถเริ่มงานได้เลย โดยพิจารณาจากความพร้อมทางด้านระบบเครือข่าย ระบบรักษาความปลอดภัย ความรู้ ความสามารถของโปรแกรมเมอร์ของหน่วยงาน
ถ้าจะพูดถึงความสมบูรณ์ คงต้องบอกว่า ขึ้นอยู่กับบรรณารักษ์ที่เป็นผู้ดูแลมากกว่า ที่จะต้องการให้โปรแกรมการทำงานของห้องสมุดมีความครอบคลุมทุกประเด็นแค่ไหน เพราะการพัฒนาโปรแกรม Koha ต้องอาศัยบรรณารักษ์ที่มีความชำนาญมากในเรื่องฟังก์ชั่นการทำงานของห้องสมุด ซึ่งสามารถร่วมวิจัยและพัฒนาไปกับทีมพัฒนาได้ ผิดกับโปรแกรมที่ซื้อมาด้วยราคาแพง เมื่อต้องการเปลี่ยนแปลงหรือให้พัฒนาอะไร ต้องเสียค่าใช้จ่าย และบางครั้งก็ได้แบบไม่ตรงใจนัก
ถ้าจะเปรียบเทียบ Koha ซึ่งเป็นระบบห้องสมุดอัตโนมัติแบบรหัสเปิดตัวแรก กับระบบห้องสมุดอัตโนมัติเชิงพาณิชย์แล้ว จะเห็นว่า Koha มีโมดูลการทำงานครบทุกโมดูลเหมือนกับระบบห้องสมุดอัตโนมัติดังกล่าว แต่จะแตกต่างกันที่ค่าใช้จ่ายเท่านั้น
ศักยภาพการทำงานของระบบห้องสมุดอัตโนมัติที่ถูกหยิบยกขึ้นมาเพื่อเปรียบเทียบกับ Koha ได้แก่ Acquisiotion, Cataloging, Circulation, Web/OPAC, Serial Control, Biblio Format,Data Exchange, Standard ทุกด้านทั้ง INNOPAC, VTLS, Alice, Dynix ต่างก็มี และ Koha ก็รองรับการทำงานทุกด้านเช่นเดียวกัน
เพราะฉะนั้น Koha น่าจะเป็นทางเลือกหนึ่งหรือไม่ ในการนำมาใช้
Koha อาจจะเป็นชื่อไม่ค่อยคุ้นหูมากนัก เพราะเป็นโปรแกรมห้องสมุดอัตโนมัติแบบบูรณาการหน้าใหม่สำหรับเมืองไทย แต่ไม่ใหม่สำหรับห้องสมุดในต่างประเทศ เพราะ Koha เริ่มพัฒนามาตั้งแต่ปี 2543 แล้ว
Koha สามารถรองรับการทำงานของห้องสมุดได้ครบทุกโมดูลหรือหน้าที่พื้นฐานของห้องสมุดที่พึงมี ตั้งแต่ โมดูลการจัดหาทรัพยากรสารสนเทศ (ในโมดูลนี้จะมีให้เลือกใช้เป็นแบบจัดหาแบบง่าย ไม่มีเรื่องงบประมาณ หรือตัวแทนจำหน่ายหนังสือมาเกี่ยวข้อง ก็ทำได้) หรือจะเป็นแบบที่มีเรื่องควบคุมงบประมาณ ข้อมูลตัวแทนร้านค้า ก็เลือกใช้งานได้
นอกจากนี้ Koha ยังมีโมดูล Cataloging ที่เป็นจุดเด่นของโปรแกรมเลยทีเดียว สนับสนุนการทำงานทั้งมาร์ก z39.50 และเป็น ISO2709 เท่านี้ คนที่ทำงานโมดูลนี้ก็สบายใจได้แล้ว ส่วนโมดูลการจัดการวารสาร ก็มี การยืม-คืน การจองหนังสือ การต่ออายุการยืม การดูประวัติการยืม-คืนหนังสือ Koha ก็มีศักยภาพพร้อมให้ห้องสมุดนำไปใช้ ว่างๆ ลองเข้ามาเยี่ยมชม NSTDA Online Library ดูนะึคะ เพราะสร้างขึ้นมาด้วย Koha ค่ะ ที่ http://library.stks.or.th
โปรแกรมสำหรับห้องสมุดอัตโนมัติที่เป็นโอเพ่นซอร์ส มีอยู่หลายตัว เช่น Koha, OpenBiblio, PhpMyLibrary, Evergreen เป็นต้น ถ้าลองค้นคำว่า OSS4Lib จะเห็นว่า ซอฟต์แวร์ที่เป็นโอเพ่นซอร์สมีมากมายที่อยากจะศึกษาไปซะทุกตัวแล้วเผยแพร่เป็นทางเลือกให้กับห้องสมุดประเทศไทย ศูนย์บริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (ศวท.) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ ได้ร่วมศึกษาพัฒนาโปรแกรม Koha ได้เรียบร้อยแล้ว และใช้งานได้เป็นที่เรียบร้อยแล้ว และกำลังศึกษาโปรแกรมทางห้องสมุดอีกหลายตัว เช่น โปรแกรม OpenBiblio, PhyMyLibrary เป็นต้น ท่านผู้ใดสนใจที่จะศึกษาพัฒนาร่วมกัน หรือต้องการที่จะขอใช้โปรแกรมกับทาง ศวท. ทางเรายินดีค่ะ
จากการที่ศูนย์บริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (ศวท.) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ได้นำระบบห้องสมุดอัตโนมัติแบบบูรณาการ Koha มาใช้ในห้องสมุด ศวท. ทำให้ห้องสมุดศูนย์แห่งชาติภายใน สวทช. เช่น ห้องสมุดของศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ ห้องสมุดของศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ ห้องสมุดศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ ต่างพากันขอนำข้อมูลลงในฐานข้อมูล Koha นอกเหนือจากห้องสมุดภายในของ สวทช. แล้ว หน่วยงานภายนอกอย่าง ห้องสมุดสถาบันวิจัยจุฬาภรณ์ ห้องสมุดมูลนิธินตาบอด ก็แจ้งความประสงค์ที่จะขอใช้โปรแกรมนี้ ซึ่งทาง ศวท. ยินดีเป็นพี่เลี้ยง และพัฒนาการใช้ระบบห้องสมุดอัตโนมัติแบบบูรณาการที่เป็นโอเพ่นซอร์สซอฟต์แวร์
ศูนย์บริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (ศวท.) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) เป็นแห่งแรกที่นำระบบห้องสมุดอัตโนมัติซึ่งเป็นโอเพนซอร์สต์ซอฟต์แวร์ของระบบนี้มาใช้อย่างเต็มรูปแบบ เพื่อใช้ในการบริหารจัดการระบบการทำงานของ ศวท. Read the rest of this entry »
หลาย ๆ ท่านคงจะคุ้นเคยกับการสืบค้นข้อมูลออนไลน์ของห้องสมุด ที่เรียกกันว่า OPAC ตอนนี้ STKS หรือศูนย์บริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (ศวท.) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ได้นำระบบห้องสมุดอัตโนมัติ Koha เข้าใช้ในห้องสมุด ศวท. เองแล้ว โดยเสียค่าใช้จ่ายน้อยมาก เมื่อเทียบกับระบบห้องสมุดอัตโนมัติเชิงพาณิชย์ Read the rest of this entry »
เมื่อจะนำระบบห้องสมุดอัตโนมัติเข้ามาใช้ จึงต้องมีการพิจารณาหน้าที่การทำงานต่าง ๆของระบบเพื่อให้รองรับการทำงานของห้องสมุดในระบบเดิม จึงมีการแบ่งออกเป็น Module ต่าง ๆ ตามหน้าที่การทำงานของห้องสมุด ออกเป็น Read the rest of this entry »
ห้องสมุดอัตโนมัติ หรือ Library Automation หรือ Automated Library หรือ Integrated Library System (ILS หรือ บางครั้งอาจได้ยินว่า ระบบห้องสมุดแบบบูรณาการ) หมายถึง การนำระบบห้องสมุดตามหน้าที่งานต่าง ๆ ตั้งแต่ การจัดหาทรัพยากรสารสนเทศ การวิเคราะห์ทรัพยากรสารสนเทศ การยืม-คืน การสืบค้น การจัดการวารสาร (ซึ่งเป็นระบบที่ค่อนข้างยุ่งจึงได้มีการแยกออกเป็น Module ใหญ่ต่างหาก ไม่รวมกับทรัพยากรสารสนเทศอื่น ๆ ของห้องสมุด) มาเชื่อมโยงกันเพื่อให้สามารถทำงานได้แบบบูรณาการกัน Read the rest of this entry »
