เครื่องมือในกลุ่ม Open Source อีกตัวที่ STKS อยากแนะนำให้ห้องสมุด ครู อาจารย์ นักศึกษา นักวิจัยและผู้สนใจทั่วไปได้ลองศึกษาก็คือ Zotero เครื่องมือช่วยบริหารจัดการและจัดทำรายการอ้างอิง/บรรณานุกรม (Citation/Bibliography) ที่ทำงานบน Firefox ได้เป็นอย่างดี รองรับการทำ Citation style ที่หลากหลาย อีกทั้งสามารถปรับแก้ไข/เพิ่มเติมของตนเองได้ ทำงานได้กับ Microsoft Word 2003/2007 และ OpenOffice.org Writer ได้ดีมาก รวมทั้งอีกหลากหลายความสามารถเช่น Extract PDF Metadata, Timeline, OpenURL Support ยังไงน่าจะลองเล่นด้วยตนเองดูไหมครับ โดยศึกษารายละเอียดได้ที่ STKS-Wiki
ปัญหาใหญ่ของนักเรียน นักศึกษา รวมถึงนักวิจัย นักวิชาการที่คุ้นเคยกับการเขียนผลงานวิชาการ ก็คงหนีไม่พ้นการทำรายกรอ้างอิงที่มีรูปแบบหลากหลาย ต่างกันไปตามประเภทของต้นแหล่งสื่อที่นำมาอ้างอิง แต่ด้วยเทคโนโลยีคอมพิวเตอร์ได้มีการพัฒนาเครื่องมือช่วย เช่น EasyBib นับเป็นเครื่องมือสร้างรายการอ้างอิงฉบับออนไลน์ ที่สามารถเลือกต้นแหล่งเอกสารและรูปแบบรายการอ้างอิงได้ทั้งที่เป็น APA, Chicago/Turabian และ MLA styles
Read the rest of this entry »
โดยปกติการทำอ้างอิง บรรณานุกรมมักจะใช้โปรแกรม EndNote มาช่วยบริหารจัดการ แต่สำหรับท่านที่สนใจ OSS โปรแกรม Firefox ผสานพลังด้วย Zotero เป็นตัวนำที่น่าสนใจและโดดเด่นมาก ไม่เพราะสาเหตุ “ฟรี” และใช้ได้สะดวกกว่าเท่านั้น แต่เพราะโปรแกรม Zotero สามารถดึงข้อมูลบรรณานุกรมของหนังสือ เอกสารรวมสื่อต่างๆ จาก OPAC มาเก็บเป็นรายการบรรณุกรมพร้อมนำไปอ้างอิงในเอกสารได้ทันที อีกทั้งรองรับการทำงานทั้งกับ Microsoft Word และ OpenOffice.org Writer
แต่ปัญหาของ Zotero ก็คือ จะดึงบรรณานุกรมหนังสือได้ เมื่อ OPAC นั้นรองรับเทคโนโลยี OpenURL ซึ่งตรวจสอบได้ง่ายๆ ว่า OPAC ของท่านรองรับ OpenURL หรือไม่ได้ โดยสืบค้นหนังสือ เอกสาร สื่อผ่าน OPAC ของหน่วยงานด้วย Firefox ที่ติดตั้ง Zotero (รายละเอียดการติดตั้ง) แล้วสังเกตใน Address bar หากปรากฏไอคอนเล็กด้านท้ายของ Address bar เป็นรูปหนังสือสีฟ้า หรือกระดาษสีขาว หรือแฟ้มสีเหลือง และเมื่อคลิกไปแล้ว มีรายการบรรณานุกรมหนังสือเก็บในระบบ Zotero แสดงว่า OPAC ของท่าน สนับสนุน OpenURL
จากการตรวจสอบเบื้องต้น พบว่ามีสถาบันการศึกษาหลายแห่งที่เปิดบริการ OPAC แต่ไม่รองรับ OpenURL จะเป็นแหล่งใดบ้าง ก็ลองตรวจสอบกันดูนะครับ
การอ้างอิง เป็นสิ่งสำคัญของการทำเอกสารวิชาการ อันจะแสดงว่าเอกสารวิชาการนั้นมีคุณค่ามากน้อยเพียงใด อีกทั้งแสดงให้เห็นว่านักวิวิจัย นักวิชาการ นักศึกษาได้ให้ความสำคัญกับแหล่งข้อมูลที่มา และให้เครดิตเจ้าของผลงานวิชาการที่ตนนำมาอ้างอิงหรือไม่
แม้นว่าในปัจจุีับันจะมีเครื่องมือช่วยจัดการการอ้างอิง (Reference Manager) เช่น EndNote หรือ Zotero แต่การทำอ้างอิงก็ยังเป็นไปในลักษณะใช้มือทำ คือ กรณีอ้างอิงหนังสือ ผู้อ้างอิงก็จะต้องพิมพ์ข้อมูลบรรณานุกรมของหนังสือเล่มนั้นลงไปโปรแกรม Word ณ ตำแหน่งที่ต้องการอ้างอิง และจะต้องรวบรวมรายการอ้างอิงทั้งเล่มมาทำรายการบรรณานุกรมซ้ำอีกครั้ง ซึ่งเป็นเรื่องที่เสียเวลามาก อีกทั้งรูปแบบการอ้างอิง และรูปแบบรายการบรรณานุกรมก็อาจจะแตกต่างไปตามสถาบัน หรือหน่วยงานที่รับผลงานวิชาการนั้น ทำให้นักวิจัย นักวิชาการ นักศึกษาทำรายการอ้างอิงไม่ครบถ้วน หรือไม่ตรงตามรูปแบบที่สถาบันนั้นๆ กำหนด
การทำรายการอ้างอิงแบบมือนี้่ยังรวมถึงการทำอ้างอิงบทความจากสื่อดิจิทัล หรือแม้นแต่จากเว็บไซต์ ซึ่งทำให้การอ้างอิงเป็นเรื่องยุ่งยาก ล่าช้า ในภาพรวมของประเทศแทบจะไม่เห็นฐานข้อมูลบรรณานุกรมการอ้างอิง (Reference Database) ได้เลย เพราะไม่มีการจัดเก็บรายการบรรณานุกรมจากเอกสารวิชาการต่างๆ มาเก็บเป็นฐานข้อมูล ทำให้ไม่มีข้อมูลวัดประสิทธิภาพการอ้างอิงที่ถูกต้องของประเทศ
นักศึกษา นัิกวิจัยย่อมหนีไม่พ้นการอ้างอิงเนื้อหา บทความและทำรายการอ้างอิงด้วยโปรแกรม EndNote มาบ้างใช่ไหมครับ แต่ด้วยกระแสความถูกต้องในการใช้ซอฟต์แวร์ควบคู่กับงบประมาณที่จำกัด หลายแห่งคงไม่สามารถจัดหา EndNote สุดยอดโปรแกรมจัดการงานอ้างอิงได้สมบูรณ์อย่างแ่น่นอน ไม่ยากเลยครับ Zotero + FireFox เป็นเครื่องมือที่ช่วยเหลือได้ ลองศึกษาความสามารถได้จากเว็บไซต์ STKS Wikibooks ได้ครับ
พยายามหาหัวข้อวิทยานิพนธ์ เพื่อจะได้เสนอโครงการ (Proposal) ให้ทันภาคปลาย และปัจจัยจำเป็นอีกอย่างนึงก็คือ ประหยัดเงินค่าลงทะเบียนด้วย เพราะยังไม่ทำงาน ยังต้องแบมือขอเงินบุพการี ก็เลยต้องขยัน จะได้จบโดยเร็ว แต่โชคชะตาก็ไม่ค่อยจะเป็นใจ กว่าจะผ่านด่านหาหัวข้อวิทยานิพนธ์ได้ ก็สาหัสเอาการ Read the rest of this entry »
ในวโรกาสพระราชทานเพลิงพระศพ สมเด็จพระพี่นางเธอ เจ้าฟัากัลยาฺณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ศูนย์บริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ ได้รวบรวมงานพระราชนิพนธ์ในพระองค์ และงานเขียนที่เกี่ยวเนื่องในพระองค์ท่าน ทั้งที่เป็นหนังสือ บทความจากวารสาร หนังสือพิมพ์ วิดีโอ Read the rest of this entry »
