จั่วหัวมาแบบนี้ ขอบอกก่อนว่า เป็นของประเทศอินเดียนะคะ เพราะอินเดียช่างเป็นประเทศที่ใช้ Open Source กันอย่างแพร่หลายและอย่างเข้มข้นมาก ถึงขนาดตั้ง Open Source Software Resource Centre (OSSRC) โดยเป็นความร่วมมือกันระหว่าง IBM ที่อินเดีย และ Centre for Development of Advanced Computing (C-DAC) ที่เมืองมุมไบ  และ Indian Institute of Technology ในบอมเบย์ จุดประสงค์ก็คือ ผลักดันให้เกิดการพัฒนา OSS สนับสนุนการใช้มาตรฐานแบบเปิด (Open standard) ในอินเดีย พัฒนาโครงการฝึกอบรมทางด้านเทคโนโลยี OSS ให้มีคุณภาพสูงสุด โดยมีเป้าหมายเพื่อให้เกิดการพัฒนา ประยุกต์ใช้และเผยแพร่ solution ต่างๆ การศึกษา และเนื้อหาที่ใช้มาตรฐานแบบเปิดในการสนับสนุนแผนพัฒนาเศรษฐกิจของอินเดีย เพราะฉะนั้น OSSRC จึงถูกคาดหวังว่าเป็นศูนย์กลางสำหรับกิจกรรมทางโอเพนซอร์สซอฟต์แวร์ของอินเดียเลยทีเดียว

ถ้าจะเปรียบเทียบ Koha ซึ่งเป็นระบบห้องสมุดอัตโนมัติแบบรหัสเปิดตัวแรก กับระบบห้องสมุดอัตโนมัติเชิงพาณิชย์แล้ว จะเห็นว่า Koha มีโมดูลการทำงานครบทุกโมดูลเหมือนกับระบบห้องสมุดอัตโนมัติดังกล่าว แต่จะแตกต่างกันที่ค่าใช้จ่ายเท่านั้น

ศักยภาพการทำงานของระบบห้องสมุดอัตโนมัติที่ถูกหยิบยกขึ้นมาเพื่อเปรียบเทียบกับ Koha ได้แก่ Acquisiotion, Cataloging, Circulation, Web/OPAC, Serial Control, Biblio Format,Data Exchange, Standard ทุกด้านทั้ง INNOPAC, VTLS, Alice, Dynix ต่างก็มี และ Koha ก็รองรับการทำงานทุกด้านเช่นเดียวกัน

เพราะฉะนั้น Koha น่าจะเป็นทางเลือกหนึ่งหรือไม่ ในการนำมาใช้

Koha อาจจะเป็นชื่อไม่ค่อยคุ้นหูมากนัก เพราะเป็นโปรแกรมห้องสมุดอัตโนมัติแบบบูรณาการหน้าใหม่สำหรับเมืองไทย แต่ไม่ใหม่สำหรับห้องสมุดในต่างประเทศ เพราะ Koha เริ่มพัฒนามาตั้งแต่ปี 2543 แล้ว

Koha สามารถรองรับการทำงานของห้องสมุดได้ครบทุกโมดูลหรือหน้าที่พื้นฐานของห้องสมุดที่พึงมี ตั้งแต่  โมดูลการจัดหาทรัพยากรสารสนเทศ (ในโมดูลนี้จะมีให้เลือกใช้เป็นแบบจัดหาแบบง่าย ไม่มีเรื่องงบประมาณ  หรือตัวแทนจำหน่ายหนังสือมาเกี่ยวข้อง ก็ทำได้) หรือจะเป็นแบบที่มีเรื่องควบคุมงบประมาณ ข้อมูลตัวแทนร้านค้า ก็เลือกใช้งานได้

นอกจากนี้ Koha ยังมีโมดูล Cataloging ที่เป็นจุดเด่นของโปรแกรมเลยทีเดียว สนับสนุนการทำงานทั้งมาร์ก z39.50 และเป็น ISO2709 เท่านี้ คนที่ทำงานโมดูลนี้ก็สบายใจได้แล้ว ส่วนโมดูลการจัดการวารสาร ก็มี การยืม-คืน การจองหนังสือ การต่ออายุการยืม การดูประวัติการยืม-คืนหนังสือ Koha ก็มีศักยภาพพร้อมให้ห้องสมุดนำไปใช้  ว่างๆ ลองเข้ามาเยี่ยมชม NSTDA Online Library ดูนะึคะ เพราะสร้างขึ้นมาด้วย Koha ค่ะ ที่ http://library.stks.or.th

ลองเข้าไปที่เว็บไซต์ของยูเนสโก ตามยูอาร์แอลนี้ http://www.unesco-ci.org/cgi-bin/portals/foss/page.cgi?d=1&g=35 จะพบว่าเป็น portal สำหรับ Free & Open Source Software หลายสาขาวิชา รวมทั้งทางห้องสมุดด้วย รวมทั้งสิ้น จำนวน 13 รายการ Read the rest of this entry »

โปรแกรมสำหรับห้องสมุดอัตโนมัติที่เป็นโอเพ่นซอร์ส มีอยู่หลายตัว เช่น Koha, OpenBiblio, PhpMyLibrary, Evergreen เป็นต้น ถ้าลองค้นคำว่า OSS4Lib จะเห็นว่า ซอฟต์แวร์ที่เป็นโอเพ่นซอร์สมีมากมายที่อยากจะศึกษาไปซะทุกตัวแล้วเผยแพร่เป็นทางเลือกให้กับห้องสมุดประเทศไทย ศูนย์บริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (ศวท.) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ ได้ร่วมศึกษาพัฒนาโปรแกรม Koha ได้เรียบร้อยแล้ว และใช้งานได้เป็นที่เรียบร้อยแล้ว และกำลังศึกษาโปรแกรมทางห้องสมุดอีกหลายตัว เช่น โปรแกรม OpenBiblio, PhyMyLibrary เป็นต้น ท่านผู้ใดสนใจที่จะศึกษาพัฒนาร่วมกัน หรือต้องการที่จะขอใช้โปรแกรมกับทาง ศวท. ทางเรายินดีค่ะ

จากการที่ศูนย์บริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (ศวท.) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ได้นำระบบห้องสมุดอัตโนมัติแบบบูรณาการ Koha มาใช้ในห้องสมุด ศวท. ทำให้ห้องสมุดศูนย์แห่งชาติภายใน สวทช.  เช่น ห้องสมุดของศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ ห้องสมุดของศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ ห้องสมุดศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ ต่างพากันขอนำข้อมูลลงในฐานข้อมูล Koha นอกเหนือจากห้องสมุดภายในของ สวทช. แล้ว หน่วยงานภายนอกอย่าง ห้องสมุดสถาบันวิจัยจุฬาภรณ์ ห้องสมุดมูลนิธินตาบอด ก็แจ้งความประสงค์ที่จะขอใช้โปรแกรมนี้ ซึ่งทาง ศวท. ยินดีเป็นพี่เลี้ยง และพัฒนาการใช้ระบบห้องสมุดอัตโนมัติแบบบูรณาการที่เป็นโอเพ่นซอร์สซอฟต์แวร์

อีพรินท์ (http://software.eprints.org) เป็นโอเพนซอร์ส ได้รับการพัฒนาโดยมหาวิทยาลัยเซาท์แธมตัน สหราชอาณาจักร เป็นซอฟต์แวร์ที่ใช้กในการจัดการการเก็บรักษางานวิจัย ในรูปของหนังสือ โปสเตอร์ หรือ เอกสารการประชุม มีวัตถุประสงค์ไม่ใช่เพื่อการเก็บรักษาในระยะยาว แต่เพื่อให้มั่นใจได้ว่าสามารถอ่านและเข้าถึงสารสนเทศ รายการใดที่ส่งเข้าไป เจ้าของผลงานจะต้องถูกตรวจสอบ และสารสนเทศที่ถูกส่งขึ้นไปจะถูกเก็บไว้ใน “ที่พัก” (buffer) ก่อนเพื่อได้รับการประเมินจากเจ้าหน้าที่ ก่อนจะจัดเก็บในระบบในขั้นสุดท้าย

เป็นระบบที่ใช้โครงการริเริ่มเก็บถาวรแบบเปิด (OAI -Open Archives Initiative) ซึ่งทำให้สามารถสืบค้นข้ามระหว่างหน่วยเก็บถาวรได้ เมื่อได้มีการลงทะเบียนกับโครงการริเริมเก็บถาวรแบบเปิด คลังเอกสารของสมาชิกนั้นจะถูกรวบรวมโดยอัตโนมัติ เพื่อเก็บเมทาดาทารวมเข้าเป็นคลังเก็บทั่วโลก ทำให้เป็นการเพิ่มคุณค่าการให้บริการหน่วยงานทางวิชาการและวิทยาศาสตร์ทั่วโลก