เมื่อวาน 4 ก.ค. 2551 ได้มีโอกาสไปเยี่ยมชมโครงการหอจดหมายเหตุของธนาคารแห่งประเทศไทย ทำให้เกิดคำถามหลายข้อในการจัดทำหอจดหมายเหตุ สวทช. เกี่ยวกับแนวทางการดำเนินการ เช่น สวทช. มีคณะกรรมการพิจารณาข้อมูลข่าวสารหรือไม่ คำนิยามจดหมายเหตุของ สวทช. คืออะไร แนวทางการดำเนินการต้องทำอย่างไร ในบริบทของ สวทช. จำเป็นต้องเก็บเอกสารกระดาษหรือไม่ หรือเราจะตั้งต้นจาก Digital ทั้งหมดเลย เพราะคิดว่าเป็นปัญหาในการดำเนินการทั้งเรื่องงบประมาณ เรื่องบุคลากร และเรื่องพื้นที่ในการอนุรักษ์จดหมายเหตุ ดังนั้นจึงขอตั้งต้นประเด็น หอจดหมายเหตุ สวทช. ไว้ดังนี้ก่อน
น่ายินดีที่มีผู้เห็นความสำคัญของจดหมายเหตุ และธนาคารแห่งประเทศไทยที่เราไปเยี่ยมชมนับเป็นหน่วยงานที่ได้ดำเนินการอย่างต่อเนื่องมาตั้งแต่ธนาคารแห่งประเทศไทยถือกำเนิดมาเมื่อหลายทศวรรษที่แล้ว งานจดหมายเหตุแต่เดิมเน้นการจัดเก็บเอกสารประวัติศาสตร์ซึ่งพ้นกระแสการใช้งานในการบริหารงานปัจจุบัน เนื้อหาในบันทึกแบบจดหมายโต้ตอบคือบทเรียนจากอดีต รวมทั้งเป็นข้อมูลข้อเท็จจริงที่มีกรณีกล่าวหาหรือพาดพิงถึงการตัดสินใจโดยผู้รับผิดชอบในยุคที่ผ่านมา เอกสารจดหมายเหตุหลายรายการเป็นความลับ เพราะมีความเสี่ยงต่อความมั่นคงของชาติ ระเบียบการขอเข้าใช้บริการของสำนักจดหมายเหตุแห่งชาติจึงเคร่งครัดมากโดยเฉพาะสำหรับผู้วิจัยชาวต่างชาติ ต้องได้รับการรับรองสถานะบุคคลจากสถานเอกอัครราชทูต ความรู้เรื่องการจัดทำจดหมายเหตุเป็นหลักสูตรในต่างประเทศระดับปริญญาโทถึงระดับปริญญาเอก ในประเทศไทยมีการสอนเป็นวิชาเลือกรวมกับวิชาบรรณารักษศาสตร์ ระดับปริญญาตรี แต่การบริหารจดหมายเหตุในประเทศไทยส่วนหนึ่งดำเนินการโดยผู้เชี่ยวชาญที่ศึกษาเรื่องจดหมายเหตุโดยตรง ธนาคารแห่งประเทศไทยเป็นหน่วยงานที่สร้างบุคลากรจดหมายเหตุสมบูรณ์แบบที่สุด และพัฒนาระบบสู่การบริหารจัดการความรู้องค์กรแล้ว ได้ทราบว่ามีโครงการบันทึกประสบการณ์ของผู้บริหารระดับสูงเพื่อให้สืบค้น นำความรู้มาศึกษาใหม่ นอกเหนือจากการเก็บเอกสารเพื่อการอนุรักษ์เชิงประวัติศาสตร์เท่านั้น ผู้เชี่ยวชาญจดหมายเหตุในประเทศไทย คือ บุคลากรของสำนักจดหมายเหตุแห่งชาติ และผู้ทรงคุณวุฒิอื่นๆ เช่น ดร.สมสรวง พฤติกุล คุณเบญจมาศ ตันตยาภรณ์ คุณผ่องพันธ์ ธัมทะมาลา
เป็นแฟนของ สวทช.มาหลายปีแล้วค่ะ และได้ติดตามข่าวคราวเกี่ยวกับด้านจดหมายเหตุของ สวทช.บ้าง สำหรับประเทศไทย เป็นที่น่ายินดีว่า ตอนนี้ในประเทศไทยได้มีการเปิดสอนเกี่ยวกับการจัดการจดหมายเหตุและเอกสาร ที่มหาวิทยาลัยศิลปากร เป็นหลักสูตรปริญญาโทแล้ว มีนักศึกษาจบไปแล้ว 3 รุ่น แต่ว่าจบแล้วจริงๆ ประมาณ 10 คนได้ ปัจจุบันเป็นรุ่นที่ 4 แต่เป็นที่น่าเสียใจว่าสาขานี้มีผู้สนใจมาเรียนน้อยมาก สำหรับหอจดหมายเหตุของธนาคารแห่งประเทศไทย ยังมิได้เคยไปขอศึกษาดูงาน แต่จากที่อาจารย์ได้พูดถึงไว้ กระตุ้นความสนใจเป็นอย่างยิ่งค่ะ คงต้องขอไปศึกษาดูงานบ้างแล้วค่ะ
ขอบคุณสำหรับข้อมูลและยินดีที่มีแฟนตัวยงของ สวทช. ทั้งนี้คงจะแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างกันได้ต่อไปนะครับ